Friday, June 30, 2017

A Taste of Yiddish 7.39

Check Out The Latest Selection From LechayimBooks 
Of The Top Selling Jewish Books
Click On The Link Underneath Each Book To See Its Description

this week's proverb
אַ חכם עסט כּדי ער זאָל לעבּן, אַ נאַר לעבּט כּדי ער זאָל עסן

a kokhem est kedey er zol lebn; a nar lebt kedey er zol esn

the proverb actually means
a wise man eats to live; a fool lives to eat

translated to Hebrew
חכם אוכל כדי לחיות טיפש חי כדי לאכול

דער תכלית פון עסן
אַ ײד װאָס איז בּאַהאָפטן צו ג-ט עסט און דער װאָס איז נישט בּאַהאָפטן עסט אויך. אָבּער די צװײ עסנס זענען נישט צו פאַרגלײַכן אײנער צום אַנדערן. בּײַ דעם וואָס איז מחובּר איז דאָס עסן אַ מיטל אָנצוקומען צום ציל און תּכלית. און בּײַ דעם וואָס איז נישט פאַרבּונדן איז דאָס עסן אַלײן דער ציל.
דער װאָס איז נישט מקושר שטײט אויף אין דער פרי און גײט עסן. פאַרװאָס? ער זאָל זײַן געזונט און האָבּן כּח. געזונט און כּח אויף װאָס? ער זאָל קענען אַרבּעטן. אַרבּעטן צו װאָס? צו פאַרדינען געלט. דאָס געלט אויף װאָס? צו קויפן עסן. און אַזוי דרײט זיך דאָס רעדל. עס הײבּט זיך אָן מיט עסן און עס לאָזט זיך אויס מיט עסן. עס איז נישטאָ קײַן תּכלית. ער עסט כדי ער זאָל קענען עסן. דאָס איז מרומז אין דער גמרא (ביצה דף טז.) הני בּבלאי טפּשאי דאכלי נהמא בּנהמא די נאַראָנים פון בּבל עסן בּרויט מיט בּרויט, דאָס הײסט זײ עסן בּרויט אויף צו האָבן נאָך בּרויט...
דער ײד װאָס איזמקושר צו ג-ט גײט אויך צו דער אַרבּעט . צו װאָס? צו פאַרדינען געלט. דאָס געלט נאָך װאָס? כּדי ער זאָל עסן און האָבּן כּח? כּח אויף װאָס? ער זאָל האָבּן כּח צו דינען דעם אײבּערשטן. װײַל אַזוי האָט ג-ט בּאַפוילן און דאָס איז דער תּכלית פונעם מענטשן אין זײַן לעבּן. דאָס עסן פון דעם גלויבּער קומט נישט צוריק צום עסן נאָר צום תכלית' צום ציל פון דינען ג-ט....

der takhles fun esn
a Yid vos iz bahoftn tsu G-t est un der vos iz nit bahoftn est oykh. ober di tsvey esns zenen nit tsu farglaykhn eyner tsum andern. ba dem vos iz mekusher iz dos esn a mitl ontsukomen tsum tsil un takhlis un ba dem vos iz nit ongebundn iz dos esn a'leyn der tsil.
der vos iz nit mekusher shteyt af in der fri un geyt esn. farvos? er zol zayn gezunt un hobn koyakh. gezunt un koyakh af vos? er zol kenen arbetn. arbetn tsu vos? tsu fardinen gelt. dos gelt af vos? tsu koyfn esn. un azoy dreyt zikh dos redl. es heybt zikh on mit esn un es lozt zikh oys mit esn. es iz nito kayn takhles. er est kedey er zol kenen esn. dos iz merumez in der gemo're, “di naronim fun bovl esn broyt mit broyt, dos heyst zey esn broyt af tsu hobn nokh broyt...
der Yid vos iz mekusher tsu G-t geyt oykh tsu der arbet. tsu vos? tsu fardinen gelt. dos gelt nokh vos? kedey er zol esn un hobn koyakh. Koyakh af vos? Er zol hobn koyakh tsu dinin dem eybershtn, vayl azoy hot G-t bafoyln un dos iz der takhles funem mentshn in zayn lebn. Dos esn funem gloyber kumt nit tsurik tsum esn nor tsum takhles, tsum tsil fun dinen G-t....

the purpose of eating
Those foolish Babylonians that eat bread for the sake of bread.
A Jew that is connected to God eats, and the one who is not connected eats. But it is a far cry between one's eating and the other's eating like the East is from the West. By the one that is connected, eating is a means to an end, to serve G-d while by the unconnected, eating is the objective.
The person who is not connected gets up in the morning and goes to eat. For what? To be healthy and strong. Health and strength for what? To be able to work. To work for what purpose? To earn money! And money for what? To buy food! And the cycle begins all over again. It begins with food and ends with food and there's a lack of purpose. The Gemara in tractate Beitza 16A alludes to it: “Those foolish Babylonians that eat bread for the sake of bread”
On the other hand, the connected Jew also goes to work. For what purpose? To earn money!
Money for what? To eat and be strong? And strength for what? To be able to serve G-d, and that ends all the questions. Here there aren't any questions what for? Because that is what G-d commanded them to do and that is the ultimate goal in his life. Eating for the believer doesn't end up with eating at the end of the cycle, but gets to the end resulf of serving G-d.

התכלית של אוכל
יהודי שמקושר לה' אוכל, והלא מקושר גם הוא אוכל. אך רחוקה אכילה זו מאכילה זו כרחוק מזרח ממערב. אצל המחובר, האכילה הינה אמצעי להגיע למטרה ותכלית: לעבודת הבורא – ואילו אצל הלא מחובר, האכילה עצמו מטרה היא.
הלא מקושר קם בבוקר והולך לאכול. עבור מה? כדי שיהיה בריא ויהיה לו כח. בריאות וכח עבור מה? שיוכל לעבוד. ועבודה עבור מה? להרװיח כסף. וכסף עבור מה? לקנות אוכל. וחוזר חלילה; פותח באכילה ומסיים באכילה ואין בחייו כל תכלית. אוכל כדי שיוכל לאכול. רמזו דבר זה בדברי הגמ' (ביצה טז.) הני בבלאי טפשאי דאכלי נהמא בנהמא. זהו נהמא בנהמא לחם עבור לחם.

היהודי המקושר הולך גם הוא לעבודה. עבור מה? כדי להרװיח כסף. והכסף עבור מה? כדי שיאכל ויהיה לו כח. והכח עבור מה? כדי שיוכל לעבוד את ד' בזה נגמרו השאלות. כאן אין עוד שאלות עבור מה. כי כן צוה ה' וזו תכלית האדם בחייו. האכילה אצל יהודי אינו חוזרת לאכילה אלא מגיעה אל התכלית ואל היעד העיקרי – עבודת ה'.

Summer Sale!! Yiddish In 10 Lessons Now Only

For Other Selections Click Below

אַ גוטע וואָך  

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation

No comments:

Post a Comment