Friday, August 10, 2018

A Taste of Yiddish 8.47

Easily Learn The Yiddish Language!!
Yiddish In 10 Lessons Workbook and CD's Now Only $34.95!!
Connect To Your Past, Present and Future!!







this week's proverbs
גאוה איז א סדום בּעטל, יענעם פאַרקירצט און זיך אויסגעצויגן

transliterated
gay've iz a s'dom betl, yenem farkirtst un zikh oysgetsoygn

in English
arrogance is like a bed in Sodom, you shorten the other and you stretch yourself*

in Hebrew
גאוה זה מיטת סדום, מקצר האחר ומותח את עצמו



and this
אויף אײן און דעם זעלבּיקן פעלד וואַקסן אי נאַרעשקײט אי גאוה

transliterated
af eyn un dem zelbikn feld vaksn ii narishkeyt ii gay've

in English
on the same field grows foolishness as well as arrogance

in Hebrew
באותה שדה צומח גם טפשות וגם גאוה


אַ בּעל-גאוה אָדער אַ ליגנער
אַ געוויסער גאון האָט געהאַט צווײ זין, וועלכע זענען געגאַנגען אין טאַטענס וועגן און זענען אויך געווען גרויסע לערנערס. בּײדע זין האָבּן זיך געפלײַסט איבּערשטײגן אײנעם דעם אַנדערן אין תּורה.
אײנמאל פרעגט דער גאון אײן זון, ''זאָג מיר, מײַן קינד, ווער קען מער לערנען דו אָדער דײַן בּרודער?''
''איך קען דיר טאַטע אויף דעם נישט ענטפערן,'' זאָגט דער זון. ''זאָל איך זאָגן אַז איך קען בּעסער, בּין איך אַ בּעל גאוה. זאָל איך ווידער זאָגן אַז מײַן בּרודער, וועט עס דאָך זײַן אַ ליגן.''
האָט דער גאון אים געזאָגט, ''און איך זאָג דיר אַז דו בּיסט אי אַ ליגנער, אי אַ בּעל גאוה....''

a bal-gay've oder a ligner
a geviser go'en hot gehat tsvey zin, velkhe zenen gegangen in tatens vegn un zenen oykh geven groy'se lerners. beyde zin hobn zikh geflayst ibershteygn eyner dem ande'ren in Toy're.
eynmol fregt der go'en eyn zun, “zog mir, mayn kind, ver ken mer lernen, du oder dayn bruder?”
ikh ken dir ta'te, af dem nit entfern,” zogt der zun. “zol ikh zogn az ikh ken beser, bin ikh a bal-gay've. zol ikh vider, zogn az mayn bruder ken beser, vet es dokh zayn a ligen.”
hot der Go'en em gezogt, “un ikh zog dir az du bist i' a ligner i' a bal-gay've...”

a liar or just full of himself
A certain Gaon had two sons that followed in his footsteps and were great learners. Both sons were diligent in trying to out-do each other in the study of the Torah.
One day the Gaon asks one son, “Tell me, my child, which one of you knows more, you or your brother?”
I really can't answer you properly, father,” said the son. “Should I say that I know more, that will make me arrogant. Should I, on the other hand, say that my brother knows more than I, that would be a lie.”
To that, the Gaon replied, “And I say that you have both characteristics, you are not only arrogant but a liar as well....”

גאוותן או שקרן
לגאון מסוײם היה שתי בנים, שהלכו בדרכי אבותם והיו למדנים גדולים. שניהם התחרו בלימודם לראות מי יכול להיות יותר גדול מאחיו.
פעם אחד הגאון שואל אחד מבניו, ''תגיד לי, בני היקר, מי למדן יותר גדול, אתה או אחיך?''
''אני לא יכול לענות לך על זה,'' ענה הבן. ''אם אומַר שאני יותר למדן ממנו, אז אני בעל-גאוה. מצד שני, אם אומַר שאחי יותר למדן ממני, אז זה יהיה שקר.''
אביו הגאון ענה לו על זה, ''ואני אומר לך שאתה גם שקרן וגם גאוותן....''


אַ גאַנץ אַלטע תּקנה
דער ווילנער גאון, רבּי אליהו, איז געזעסן טאָג און נאַכט און געלערענט. מ'פלעגט אים אָבּער אָפט שטערן דורכדעם, ווען מ'פלעגט אים רופן צו די אסיפות פון דער קהילה. האָט ר' אליהו אָנגעזאָגט, אַז מ'זאָל אים רופן נאָר אויף אַזוינע אסיפות וווּ מ'וויל אײַנפירן גאַנץ נײַע תּקנות.
אײנמאל האָט די קהילה געוואָלט אײַנפירן אַ גאַנץ נײַע תּקנה, אַז פרעמדע אָרעמעלײַט זאָלן נישט טאָרן קלײַבּן געלט בּײַ דער געמײַנדע. האָט מען צו דער אסיפה געשיקט רופן דעם גאון.
אַז דער גאון האָט דערהערט וועגן וואָס עס האַנדעלט זיך, האָט ער געפרעגט מיט פאַרדרוס פאַרוואָס מ'האָט אים גערופן קעגן זײַן פאַרזאָג צו אַזאַ אסיפה, וווּ מ'מאַכט נישט קײַן נײַע תּקנה.
''רבּי,'' האָט דער ראש הקהל געזאָגט מיט אַ ציטער. ''דאָס איז דאָך אַ נײַע תּקנה, נישט צו לאָזן די אָרעמעלײַט!''
''דאָס איז אַ נײַע תּקנה? ס'איז שוין גאָר אַן אַלטע תּקנה!,'' האָט ער צוריק געפײַערט. ''דער תּקנה איז שוין אײַנגעפירט געוואָרן מיט טויזענטער יאָרן צוריק, אין סדום און עמורה!......''

a gants al'te tako'ne
der Vilner Go'en, Reb Eli'yohu, iz gezesen tog un nakht un gelerent Toy're. m'flegt em ober oft shtern durkhdem, ven m'flegt em rufn tsu di asi'fes fun der kehi'le. hot Reb Eliyohu on'gezogt. az m'zol em rufn nor af azoy'ne asi'fes vu m'vil aynfirn gants na'ye tako'nes.
eynmol hot di kehi'le gevolt aynfirn a gants na'ye tako'ne az fremde ore'melayt zoln nit torn klaybn gelt ba der gemeyn'de. hot men tsu der asi'fe geshikt rufn dem go'en.
az der go'en hot derhert vegn vos es handelt zikh, hot er gefregt mit fardrus, farvos m'hot em gerufn kegn zayn farzog tsu aza asi'fe, vu m'makht nit kayn na'ye tako'nes.
Rebe,” hot der rosh hakohel gezogt mit a tsi'ter. “dos iz dokh a na'ye tako'ne, nit tsulozn di ore'melayt!”
dos iz a na'ye tako'ne!? s'iz shoyn gor an al'te tako'ne!” hot er tsurik gefa'yert. “der tako'ne iz shoyn ayngefirt gevorn mit toyzenter yorn tsurik, in Sedom un Amo'ro....”

an ancient law
The Vilna Gaon, Rabbi Eliyahu, studied the Torah day and night. They would, however, disturb him often, by asking him to join the meeting of the community. Rabbi Eliyah notified them, that he be called only to such meetings where they will be implementing brand new rules.
One time, the community wanted to enforce a brand new law, that poor people from out of town should not be allowed to collect money from the neighborhood. They sent for the Gaon to attend the meeting.
Upon hearing what this was all about, he asked in annoyance, why he was called to this meeting, against his wishes, when there are no new rules implemented.
Rabbi,” said the Leader of the community. “This is an entirely new rule, that we are submitting, not to let the outside poor people.”
This is what you call a new rule!? This is a very ancient rule!” the Gaon shot back. “This rule has been put into action several thousand years ago, in the times of Sodom and Gomorra.....”

תקנה ישנה
הגאון מוילנה, רבינו אליהו, ישב ולמד תורה יומם ולילה. היו רגילים להפריע לו, אנשי הקהילה, שהיו קוראים לו להשתתף באסיפות הקהילה. אז, הגאון הצהיר, שאפשר לקרוא לו לאסיפות כאלה רק אם הולכים לײשם תקנות חדשות.
פעם אחת הקהילה החליטה לממש תקנה חדשה, שלענײם שבאים מחוץ לעיר, לא יורשו לקבץ נדבות מאנשי העיר. שלחו לקרוא לגאון לבוא לאסיפה.
כשהגאון שמע על מה מדובר, הוא הביע ברוגז, למה היו צריכים להפריע לו מלימודיו, להביא אותו לאסיפה שלא מתקנים תקנות חדשות.
''רבי,'' אמר ראש הקהילה ברתת. '' הרי זה תקנה חדשה, לא לתת לענײם זרים.''
,,זאת תקנה חדשה!? זאת תקנה עתיקה!'' הוא הרעים. ''התקנה הזאת כבר נתקנו לפני כמה אלפי שנה, בסדום ועמורה!.....''

*The Bible tells us how God decided to obliterate Sodom because of the wickedness of its people (Genesis, 18). The legend gives us an example of this wickedness: the special bed for visitors. When a stranger came to Sodom, he was put in this bed. If he was too tall, his legs were shortened. If he was too short, his limbs were stretched to fit.




Check Out Our Selection of Books

Lechayimbooks at Amazon


Recently Released Practical Tanya Part 3

אַ  גוטע וואָך 

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation


No comments:

Post a Comment