Wednesday, February 28, 2018

A Taste of Purim 5778

Connect To Your Past Present and Future!!!
85% of the Jews That Perished In The Holocaust Spoke Yiddish!! You Can Extend Their Legacy By Learning Yiddish!! What A Way To Communicate!! You Will Be Able To Proudly Say, My Zeyde and My Bube Spoke Yiddish!! Not Only For Chanukah!! Good All Year Round!!



questions and answers on Purim
- פאַרװאָס הײבּט זיך נישט אָן די מגילה מיט איש יהודי, װאָס איז דער עיקר מעשה?
  • װײַל מיט אַ ײד הײבּט מען נישט אָן....

transliterated
farvos heybt zikh nit on di megi'le mit ish yehudi, vos iz der iker may'se?
vayl mit a yid heybt men nit on....

in English
why doesn't the megillah begin with “there was a Jew in Shushan'', since that was the main story?
Because you don't start with a Jew....

in Hebrew
למה המגילה לא מתחילה עם איש יהודי, שזה היה עיקר הסיפור
כי עם יהודי לא מתחילים.....


פאַרװאָס רופט זיך יום כּפּור, ''יום כּיפּורים''?
װײַל עס איז יום כְּפּורים, אַזוי װי פּורים פאַרשטעלן זיך ײדן פאַר גוײם, אַזוי פאַרשטעלן זיך אין יום כּפּור גוײם פאַר ײדן...

farvos ruft zikh yom kiper, “Yom Kipurim”
vayl es iz yom KePurim, azoy vi Purim farshteln zikh di Yidn far goyem, azoy farshteln zikh in yom kiper goyem far Yidn.....

why is Yom Kippur called Yom Kipurim?
Because it is Yom KePurim a day like Purim, just like on Purim Jews dress up like goyim, so too on Yom Kippur goyim dress up like Jews.....

למה נקרא יום כפור ,יום כיפורים'?
כי זה יום כ-פורים, דומה לפורים, כמו בפורים יהדים מתחפשים לגויים כמו''כ ביום הכיפורים הגויים מתחפשים ליהודים....


פּורים וועט פאַרבּלײַבּן
דער מדרש אין משלי זאָגט אַז ווען משיח וועט קומען וועלן אַלע ימים טובים בּטל ווערן חוץ פון פּורים
פאַרוואָס וועט פּורים קיינמאָל נישט בּטל ווערן?
ווײַל ס'וועלן אַלעמאָל זײַן המן'ס און ויזתא'ס.......

transliterated
der medrish in Mishlei zogt az ven Moshiakh vet kumen veln a'le yomim tovim botl vern khuts fun Purim
farvos vet Purim keynmol nit botl vern?
vayl s'veln a'lemol zayn Homon's un Vayzosoz

Purim will always remain a holiday
the Midrash in Proverbs says that when Moshiach will come, all of the holidays will cease to exist except Purim
why will Purim not be anulled?
Because there will always be Haman's and Vayzoso's

פורים לעולם תישאר
המדרש במשלי כותב לעתיד לבוא, בימות המשיח, יתבטלו כל המועדים, מלבד חג הפורים
למה פורים לא יתבטל לעולם?
כי תמיד יהיה אפשר למצוא המנ'ים ו'ויזתא'ות


מרדכי און המן
וואָס איז דער אונטערשייד פון מרדכי בּיז המן?
המנ'ען שלאָגט מען איין מאָל אַ יאָר און מרדכי'ן יעדן טאָג אין יאָר

transliterated
vos iz der untersheyd fun mordekhai un homon
homon'en shlogt men eyn mol a yor un mordkhen yedn tog fun yor

Mordechai and Haman
what is the difference between Mordechai and Haman?
You strike Haman once a year and Mordechai every day of the year

מרדכי והמן
מה ההבדל בין מרדכי להמן
את המן מכים פעם בשנה ואת מרדכי כל יום בשנה



די הויך פון המן און פאמיליע
רבּי: ,,המן איז געווען אַ הויכער, זײַן פרוי אַ קליינע און די קינדער מיטעלע.
תּלמיד: פון וואַנען ווייסן מיר דאָס?
רבּי: ווײַל עס שטייט אין דער מגילה ,,המן האגגי'' המן האָט דערגרייכט בּיז'ן דאַך (לשון גג); זײַן פרוי איז געווען זרש און זרת איז אַ שפּאַן; די קינדער, מיטעלע – ווײַל זיי האָבּן געהאָנגען און מיר ווייסן דאָך אַז קײַן אַנדערע הענגן נישט נאָר מיטעלע, ווײַל בּינוניים תּלויים ועומדים....

transliterated
rebe: homon is geven a hoykher, zayn froy a kleyne un di kinder mi'te'le
talmid: fun vanen veysn mir dos?
rebe: vayl es shteyt in der megi'le, “homon ho'agogi” homon hot dergreykht bizn dakh (loshn gag); zayn froy iz geven zeresh un zeres iz a shpan; di kinder, mi'te'le – vayl zey hobn gehongen un mir veysn dokh az kayn an'de're hangen nit nor mi'te'le, vayl beynenim tluyim ve'omdim....

The height of Haman and his family
Rebbe: Haman was tall, his wife was small and his children were mediocre.
Student: How do we know that?
Rebbe: It is written in the Megillah, Haman Ha'agagi, (gag in Hebrew is a roof) Haman reached the roof. His wife was Zeresh and zeres in Hebrew is the pinkie, the children mediocre, because they were hung and we know that the only ones that are hung are the mediocre, as is stated On Rosh Hashanah, the wholly righteous are supposedly inscribed in the Book of Life, while the wholly wicked are inscribed in the Book of Death. The fate of the mediocre hangs in the balance until Yom Kippur....

הגובה של המן ומשפחתו
רבי: המן היה מאוד גבוה, אשתו מאוד קטנה וילדיו בינונים
תלמיד: מאיפה אנחנו יודעים את זה?
רבי: כתוב במגילה המן האגגי שהמן הגיע עד הגג, אשתו זרש, כמו האצבע הקטנה; והילדים בינוניים, כי תלו אותם וידוע כי תולים רק בינוניים, כמו שכתוב בינוניים תלויים ועומדים...



אַ פּורים'דיקער חשבּון
אין אַ פאַבּריק האָבּן די אַרבּעטאָרערס געפאָדערט אַ העכערונג אין אַרבּעטס-לוין, ווי אויך אַ פאַרגיטיקונג פאַר די עקסטרע צײַט וואָס זיי האָבּן געאַרבּעט דורכן פאַרגאַנגענעם יאָר. דער פאַבּריקאַנט, אַ גמרא קעפּל און אַ גוטער מאַטמאַטיקער, האָט זיי אײַנגעלאַדן צו זײַן פּורים-סעודה און זיי מכבּד געווען מיט עטלעכע כּוסות, לויט ווי די גמרא פאָרלאַנג, ,,עד דלא ידע''. ווען זיי זענען שוין געווען מלא, האָט ער זיי איבּערצייגט מיט א חשבּון צדק אַז זיי דאַרפן אים נאָך אָפּגעבּן געלט.

און דאָס איז דער חשבּון:

אינעם יאָר זענען פאַראַן 365 טעג. אַכט שטונדן פון יעדן טאָג שלאָפט איר, מאַכט דאָס אויס פּונקט אַ דריטל פונעם יאָר, אָדער 122 טעג שלאָפן. בּלײַבּט שוין אַלזאָ 243 טעג פונעם יאָר; אַכט שטונדן פון יעדן טאָג האָט איר פאַר זיך זעלבּסט, איז ווידער אַראָפּ פון יאָר 122 טעג, און ס'בּלײַבּט שוין נאָר איבּער 121 טעג. יעדן טאָג האָט איר אַ שטונדע מיטאָג, מאַכט דאָס אויס דורכן יאָר 15 טעג, האַלטן מיר שוין בּײַ 106 טעג פון יאָר. 52 זונטיקס דורכן יאָר אַרבּעט איר נישט. פרײַטיקס אַרבּעט איר נאָר האַלבּע
טעג וועלכע מאַכט אויס דורכן יאָר 26 טעג. בּלײַבּט נישט מער ווי 28 טעג פונעם יאָר; יעדן זומער בּאַקומט איר צוויי וואָכן וואַקאַציע און אַ וואָך קלײַבּט זיך דאַן אָן דורכן יאָר וואָס יעדער איז צום ווייניקסטן אָפּוועזענד צוליבּ קראַנקייט איז צוזאַמען דרײַ וואָכן אָדער 21 טעג, איז אַלזאָ בּסך הכּל געבּליבּן 7 טעג דורכן יאָר צו אַרבּעטן. יעצט, פאַרגעסט נישט די ימים טובים וואָס איר האָט נישט געאַרבּעט ווי דעם נײַעם יאָר, פּרעזידענטס דעי, אינדעפּענדענס טאָג, מעמאָריאַל טאָג, לעיבּער דעי, טענקסגיווינג, קריסטמעס און די יידישע ימים טובים, ראש השנה, יום כּפּור אא''וו. אַלע צוזאַמען מאַכן דאָך אויס מער ווי די זיבּן טעג וואָס איר האָט געהאַט צום אַרבּעטן, נו קומט דאָך מיר רעשט פון אײַך?!.......

די רעזולטאַט איז געווען אַז בּיידע צדדים, דער פאַבּריקאַנט און די אַרבּעטאָרערס, האָבּן זיך אָפּגעשריבּן אַז קיינער האָט נישט מער קײַן טענות צום צווייטן און אַלעס זאָל בּלײַבּן ווי געווען.

a Puremdiker kheshbon
in a fabrik hobn di arbetorers gefodert a hekherung in arbets-loyn' vi oykh a fargitikung far di ekstre tsayt vos zey hobn ge'arbet durkhn fargangenem yor. der fabrikant, a gemo're kepl, un a guter mat'matiker, hot zey ayngeladn tsu zayn Purim su'de un zey mekhabed geven mit etlekhe koyses, loyt vi di gemo're farlang, “ad delo yoda”. ven zey zenen shoyn geven mo'le, hot er zey ibertseygt mit a kheshbon tsedek az zey darfn em nokh opgebn gelt.

un dos iz der kheshbon:

i'nem yor zenen faran 365 teg. 8 shtundn fun yedn tog shloft ir, makh dos oys a dritl funem yor, oder 122 teg shlofn. blaybt shoyn, alzo, 243 teg funem yor; 8 shtundn fun yedn tog hot ir far zikh zelbst, iz vider arop fun yor 122 teg, un s'blaybt shoyn nor i'ber 121 teg. yedn tog hot ir a shtunde mitog, makht dos oys durkhn yor 15 teg, haltn mir shoyn ba 106 teg fun yor. 52 zuntiks durkhn yor arbet ir nit. fraytiks arbet ir nor halbe teg velkhe makht oys durkhn yor 26 teg. balybt nit mer vi 28 teg funem yor; yedn zumer bakumt ir tsvey vokhn vakatsye un a vokh klaybt zikh dan on durkhn yor vos yeder uz tsum veynikstn opvezend tsulib krankeyt, iz tsuzamen dray vokhn oder 21 teg, iz, alzo, b'sakh hakol geblibn 7 teg durkhn yor tsu arbetn. yetst, fargest nit, di yomim tovim vos ir hot nit ge'arbet, vi den nayem yor, prezidents dey, independens tog, memorial tog, leyber day, tenksgiving, krismes, un di Yidishe yomim tovim, rosh hashone, yom kiper, etc. a'le tsuzamen makht dokh oys mer vi di zibn teg vos ir hot gehat tsum arbetn, nu, kumt dokh mir resht fun aykh?!

di rezoltat iz geven az beyde tsdodim. der fabrikant un di arbetorers, hobn zikh opgeshribn az keyner hot nit mer kayn taynes tsum tsveytn un a'les zol blaybn vi geven.

Purim Math
The workers in a factory demanded a raise in salary, as well as compensation for the overtime they put in for the past year. The factory owner, a gemara scholar, a good mathematician, invited them to his Purim meal and loaded them up with the finest booze. When they were inebriated, he persuaded them with an accurate account that they owe him money.

And this is the calculation:

The year has 365 days. Eight hours of each day you sleep. That's exactly a third of the year or 122 days that you sleep. We have 243 days of the year left. You have 8 days of each day to yourselves, that takes off another 122 days and we're only left with 121 days. Every day you have an hour lunch, that adds up to 15 days, now we're down to 106 days of the year. 52 Sundays throuout the year you don't work and on Friday's you only work half a day that adds up to 26 days, that boils down to a mere 28 days left of the year. Every summer you take 2 weeks vacation and at least one week off for various reasons, such as sickness, etc. Together that's 3 weeks or 21 days, we now are left with only 7 days of work for the entire year. Now, let's not forget the legal holidays like New Year's, Presidents Day, Independence Day, Memorial Day, Labor Day, Thanksgiving, Christmas and the Jewish Holidays, like Rosh Hashanah, Yom Kippur, etc. All together they add up to more than 7 days. So, as you guys can see, you still owe me money......

As a result, both sides, the manufacturer and the workers, agreed, that no one has any claims against the other, and everything will remain the way it was originally.



חשבון של פורים
העובדים בבית חרושת ביקשו העלאה במשכורת, כמו כן, לשעות נוספות שעבדו בשנה שעברה. היצרן, ראש גמרא, מתמתיקאי טוב, הזמין אותם לסעודת פורים שלו, כיבד אותם בכמה כוסיות, כמו שהגמרא אומרת, עד דלא ידע. כשהם היו מלאים, הוא שכנע אותם בחשבון פשוט שהם עוד חייבים לו כסף.

וזה החשבון:

בשנה ישנם 365 ימים. 8 שעות ביממה אתם ישנים, זה יוצא בדיוק שליש שנה או 122 ימים של שינה. נשארו 243 ימים. 8 שעות ביממה יש לכם לעצמכם אז שוב יורד 122 ימים, נשארו רק121 ימים. כל יום יש לכם שעה לצהריים, זה יוצא במשך השנה 15 יום. אנחנו אוחזים כבר ב106 ימים מהשנה שנשארו. 52 ימי ראשון במשך השנה אתם לא עובדים. ימי ששי אתם עובדים רק חצי יום, יוצא במשך השנה 26 יום. לא נשאר יותר מ28 ימים מהשנה. כל קיץ אתם מקבלים שבועיים חופש ושבוע מתווסף לכל אחד במשך השנה למחלה וכדומה, יחד הם 21 ימים, 3 שבועות. אז בסך הכל נשאר 7 ימים בלבד במשך השנה לעבוד. עכשיו, אל תשכחו את החגים שאתם לא עבדתם כמו סילבסטר, יום נשיאים, יום העצאות, יום הזכרון, יום העבודה, חג ההודיה, חג המולד וחגים היהודיים, ראש השנה, יום כיפור, וכו' הכל ביחד יוצא יותר משבעה ימים. ובכן מגיע לי עוד עודף מכם.....

התוצאה יצאה ששני הצדדים, הבעל הבית והעובדים, הסכימו ביניהם שלאף אחד אין טענות על השני ושהכל ישאר כמו שהיה בעבר.


Lechayimbooks at Amazon


אַ  פריילעכן פּורים

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation

No comments:

Post a Comment