Friday, June 30, 2017

A Taste of Yiddish 7.39

Check Out The Latest Selection From LechayimBooks 
Of The Top Selling Jewish Books
Click On The Link Underneath Each Book To See Its Description





this week's proverb
אַ חכם עסט כּדי ער זאָל לעבּן, אַ נאַר לעבּט כּדי ער זאָל עסן

transliterated
a kokhem est kedey er zol lebn; a nar lebt kedey er zol esn

the proverb actually means
a wise man eats to live; a fool lives to eat

translated to Hebrew
חכם אוכל כדי לחיות טיפש חי כדי לאכול



דער תכלית פון עסן
אַ ײד װאָס איז בּאַהאָפטן צו ג-ט עסט און דער װאָס איז נישט בּאַהאָפטן עסט אויך. אָבּער די צװײ עסנס זענען נישט צו פאַרגלײַכן אײנער צום אַנדערן. בּײַ דעם וואָס איז מחובּר איז דאָס עסן אַ מיטל אָנצוקומען צום ציל און תּכלית. און בּײַ דעם וואָס איז נישט פאַרבּונדן איז דאָס עסן אַלײן דער ציל.
דער װאָס איז נישט מקושר שטײט אויף אין דער פרי און גײט עסן. פאַרװאָס? ער זאָל זײַן געזונט און האָבּן כּח. געזונט און כּח אויף װאָס? ער זאָל קענען אַרבּעטן. אַרבּעטן צו װאָס? צו פאַרדינען געלט. דאָס געלט אויף װאָס? צו קויפן עסן. און אַזוי דרײט זיך דאָס רעדל. עס הײבּט זיך אָן מיט עסן און עס לאָזט זיך אויס מיט עסן. עס איז נישטאָ קײַן תּכלית. ער עסט כדי ער זאָל קענען עסן. דאָס איז מרומז אין דער גמרא (ביצה דף טז.) הני בּבלאי טפּשאי דאכלי נהמא בּנהמא די נאַראָנים פון בּבל עסן בּרויט מיט בּרויט, דאָס הײסט זײ עסן בּרויט אויף צו האָבן נאָך בּרויט...
דער ײד װאָס איזמקושר צו ג-ט גײט אויך צו דער אַרבּעט . צו װאָס? צו פאַרדינען געלט. דאָס געלט נאָך װאָס? כּדי ער זאָל עסן און האָבּן כּח? כּח אויף װאָס? ער זאָל האָבּן כּח צו דינען דעם אײבּערשטן. װײַל אַזוי האָט ג-ט בּאַפוילן און דאָס איז דער תּכלית פונעם מענטשן אין זײַן לעבּן. דאָס עסן פון דעם גלויבּער קומט נישט צוריק צום עסן נאָר צום תכלית' צום ציל פון דינען ג-ט....

der takhles fun esn
a Yid vos iz bahoftn tsu G-t est un der vos iz nit bahoftn est oykh. ober di tsvey esns zenen nit tsu farglaykhn eyner tsum andern. ba dem vos iz mekusher iz dos esn a mitl ontsukomen tsum tsil un takhlis un ba dem vos iz nit ongebundn iz dos esn a'leyn der tsil.
der vos iz nit mekusher shteyt af in der fri un geyt esn. farvos? er zol zayn gezunt un hobn koyakh. gezunt un koyakh af vos? er zol kenen arbetn. arbetn tsu vos? tsu fardinen gelt. dos gelt af vos? tsu koyfn esn. un azoy dreyt zikh dos redl. es heybt zikh on mit esn un es lozt zikh oys mit esn. es iz nito kayn takhles. er est kedey er zol kenen esn. dos iz merumez in der gemo're, “di naronim fun bovl esn broyt mit broyt, dos heyst zey esn broyt af tsu hobn nokh broyt...
der Yid vos iz mekusher tsu G-t geyt oykh tsu der arbet. tsu vos? tsu fardinen gelt. dos gelt nokh vos? kedey er zol esn un hobn koyakh. Koyakh af vos? Er zol hobn koyakh tsu dinin dem eybershtn, vayl azoy hot G-t bafoyln un dos iz der takhles funem mentshn in zayn lebn. Dos esn funem gloyber kumt nit tsurik tsum esn nor tsum takhles, tsum tsil fun dinen G-t....

the purpose of eating
Those foolish Babylonians that eat bread for the sake of bread.
A Jew that is connected to God eats, and the one who is not connected eats. But it is a far cry between one's eating and the other's eating like the East is from the West. By the one that is connected, eating is a means to an end, to serve G-d while by the unconnected, eating is the objective.
The person who is not connected gets up in the morning and goes to eat. For what? To be healthy and strong. Health and strength for what? To be able to work. To work for what purpose? To earn money! And money for what? To buy food! And the cycle begins all over again. It begins with food and ends with food and there's a lack of purpose. The Gemara in tractate Beitza 16A alludes to it: “Those foolish Babylonians that eat bread for the sake of bread”
On the other hand, the connected Jew also goes to work. For what purpose? To earn money!
Money for what? To eat and be strong? And strength for what? To be able to serve G-d, and that ends all the questions. Here there aren't any questions what for? Because that is what G-d commanded them to do and that is the ultimate goal in his life. Eating for the believer doesn't end up with eating at the end of the cycle, but gets to the end resulf of serving G-d.

התכלית של אוכל
יהודי שמקושר לה' אוכל, והלא מקושר גם הוא אוכל. אך רחוקה אכילה זו מאכילה זו כרחוק מזרח ממערב. אצל המחובר, האכילה הינה אמצעי להגיע למטרה ותכלית: לעבודת הבורא – ואילו אצל הלא מחובר, האכילה עצמו מטרה היא.
הלא מקושר קם בבוקר והולך לאכול. עבור מה? כדי שיהיה בריא ויהיה לו כח. בריאות וכח עבור מה? שיוכל לעבוד. ועבודה עבור מה? להרװיח כסף. וכסף עבור מה? לקנות אוכל. וחוזר חלילה; פותח באכילה ומסיים באכילה ואין בחייו כל תכלית. אוכל כדי שיוכל לאכול. רמזו דבר זה בדברי הגמ' (ביצה טז.) הני בבלאי טפשאי דאכלי נהמא בנהמא. זהו נהמא בנהמא לחם עבור לחם.

היהודי המקושר הולך גם הוא לעבודה. עבור מה? כדי להרװיח כסף. והכסף עבור מה? כדי שיאכל ויהיה לו כח. והכח עבור מה? כדי שיוכל לעבוד את ד' בזה נגמרו השאלות. כאן אין עוד שאלות עבור מה. כי כן צוה ה' וזו תכלית האדם בחייו. האכילה אצל יהודי אינו חוזרת לאכילה אלא מגיעה אל התכלית ואל היעד העיקרי – עבודת ה'.


Summer Sale!! Yiddish In 10 Lessons Now Only
$34.95




For Other Selections Click Below


אַ גוטע וואָך  

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation

Friday, June 23, 2017

A Taste of Yiddish 7.38

Check Out The Latest Selection From LechayimBooks 
Of The Top Selling Jewish Books
Click On The Link Underneath Each Book To See Its Description





this week's expressions
אַליין איז די נשמה ריין
( זאָגט מען ווען מ'וויל נישט קײַן שותּפים)

transliterated
a'leyn iz di nesho'me reyn
(zogt men ven m'vil nit kayn shutfim)

the expression actually means
Alone, the soul is pure
(Used as an expression when you don't want a partneship)

translated to Hebrew
לבד, הנשמה טהורה
(אומרים כשלא רוצים לעשות שותפות)


a concept
אַ כּשרה נשמה מיט אַ טריפה'נעם האַרץ

transliterated
a ko'she're nesho'me mit a treyfenem harts

in English
a kosher soul with a devilish heart

in Hebrew
נשמה כשרה עם לב טריפה


lastly
די וואָס טרעפן חילוקים צווישן דעם גוף און נשמה האָבּן נישט קײַן גוף און נישט קײַן נשמה

transliterated
di vos trefn khilukim tsvishn dem guf un di nesho'me hobn nit kayn guf un nit kayn nesho'me

in English
those who find a distinction between the body and the soul have no body and no soul

in Hebrew
אלה שמוצאים הבדל בין הגוף לנשמה אין להם לא גוף ולא נשמה


דער גוף און די נשמה
דער מלך אַנטונינוס האָט געזאָגט צו רבּי דער גוף מיט דער נשמה קענען זיך בּאַפרײַען ווען ג-ט וועט זיי משפּט'ן אויף זייערע עבירות, ווי אַזוי, דער גוף קען זאָגן די נשמה, זינט דער צײַט וואָס די נשמה איז אָפּגעשייד געוואָרן פון מיר, ליג איך אין קבר ווי אַ שטיין און טו נישט קײַן עבירה. און די נשמה וועט זאָגן, דער גוף האָט געזינדיקט, ווײַל פון דער צײַט וואָס איך בּין אָפּגעשייד געוואָרן פון דעם גוף, פלי איך אין די לופטן אַזוי ווי אַ פויגל און זינדיק גאָרנישט.
האָט רבּי געזאָגט צו אַנטונינוס איך וועל דיר זאָגן אַ משל צו וואָס דאָס איז געגליכן: אַ מלך האָט אַמאָל געהאָט אַ שיינעם ווײַנגאָרטן. אין דעם ווײַנגאָרטן איז געווען הערלעכע פײַגן. האָט דער מלך געזעצט אינעם ווײַנגאָרטן צוויי מענטשן וואָס זאָלן היטן די פרוכט. איינער איז געווען אַ לאָמער, אַ הינקעדיקער און דער צווייטער איז געווען אַ בּלינדער. האָט דער לאָמער געזאָגט צום בּלינדן ''איך זע שיינע צײַטיקע פײַגן אין דעם ווײַנגאָרטן. קום איך וועל זיך אַרויפזעצן אויף דײַנע פּלייצעס, איך וועל אָפּרײַסן פרוכט און מיר וועלן בּיידע עסן. אַזוי האָבּן זיי טאַקע געטאָן. איין מאָל איז דער מלך געקומען אין ווײַנגאָרטן און ער פרעגט די היטערס װוּ זענען די שיינע צײַטיקע פײַגן? האָט דער בּלינדער געזאָגט, ''האָבּ איך דען אויגן צו זען?'' האָט דער לאָמער געזאָגט, ''האָבּ איך דען פוס צו גיין?'' וואָס האָט דער קעניג געטאָן, ער האָט אַרויפגעזעצט דעם לאָמען אויפן בּלינדן [אַזוי ווי זיי האָבּן טאַקע געטאָן] און ער האָט זיי געמשפּט צוזאַמען. ג-ט טוט אויך אַזוי ער נעמט די נשמה און זעצט זי אַרײַן צוריק אינעם גוף און ער משפּט זיי צוזאַמען. אַזוי ווי עס שטייט אין פּסוק (תּהלים נ, ד) ''ער וועט רופן צום הימל פון אויבן און צו דער ערד [וועט ער רופן] ער זאָל משפּט'ן זײַן פאָלק. ער וועט רופן צום הימל פון אויבן [דאָס מיינט ער וועט רופן די נשמה וואָס זי איז אויבן אין הימל} און צו דער ערד וועט ער רופן [דאָס מיינט מען ער וועט רופן צום גוף וואָס ער ליגט אין דער ערד] און ער וועט אַרײַנזעצן די נשמה אין דעם גוף און אַזוי וועט ער משפּט'ן בּיידע צוזאַמען...

the body and the soul
Antoninus* said to Rebbe: ‘The body and the soul can both free themselves from judgment. Thus, the body can plead: The soul has sinned, [the proof being] that from the day it left me I lie like a dumb stone in the grave [powerless to do anything]. While the soul can say: The body has sinned, [the proof being] that from the day I departed from it, I fly about in the air like a bird [and commit no sin].’ Rebbe replied, ‘I will tell you a parable. To what may this be compared? To a human king who owned a beautiful orchard which contained splendid figs. Now, he appointed two watchmen therein, one lame and the other blind. [One day] the lame man said to the blind, "I see beautiful figs in the orchard. Come and take me upon thy shoulder, that we may procure and eat them." So the lame bestrode the blind, procured and ate them. Some time after, the owner of the orchard [the king] came and inquired of them, "Where are those beautiful figs?" The lame man replied, "Have I then feet to walk with?" The blind man replied, "Have I then eyes to see with?" What did he do? He placed the lame upon the blind and judged them together. So will the Holy One, blessed be He, bring the soul, [re]place it in the body, and judge them together, as it is written, [Psalms 50:4] He shall call to the heavens from above, and to the earth, that he may judge his people: He shall call to the heavens from above-this refers to the soul; and to the earth-to the body, that he may judge his people.’

הגוף והנשמה
אמר ליה אנטונינוס לרבי (הרי) גוף ונשמה יכולין (שניהם) לפטור (את) עצמן מן הדין (כשיבואו ליום הדין לאחר מיתת האדם, שיש לכל אחד מהם טענה צודקת שפטור הוא מעונש על חטאיו) כיצד? גוף אומר(כלומר: יכול לטעון: הרי) הנשמה, (היא ש)חטאת(וראיה לדבר,) שמיום שפירשה (הנשמה) ממני הריני מוטל כאבן דומם בקבר (שבלא הנשמה אין בכוחי לעשות כלום, ונמצא שכל החטאים שעשיתי במשך חיי, הנשמה היא שעשתה, ולא אני.) ונשמה אומרת (ה)גוף( הוא ש)חטא, (וראיה לדבר) שמיום שפירשתי ממנו (מן הגוף) הריני פורחת באויר כצפור (שבלא גוף איני חוטאת, ונמצא שכל החטאים שעשיתי במשך החיים הגוך הוא שעשאם, ולא אני, וכיצד איפה מעניש הקדוש ברוך הוא את הנשמה?

אמר ליה (רבי לאנטונינוס) אמשול לך משל למה הדבר דומה למלך בשר ודם שהיה לו פרדס נאה והיה בו בכורות נאות (תאנים נאות, מן התאנים הראשונות שהבשילו,) והושיב בו (בפרדס) שני שומרים אחד חיגר (נכה ברגליים) ואחד סומא (עיוור) אמר לו חיגר לסומא בכורות נאות אני רואה בפרדס (ואנני יכול ללכת ברגלי לקחת אותן לאוכלן ) בא והרכיבני (על כתפיך ואומר לך להיכן ללכת) ונביאם לאכלם, רכב חיגר על גבי סומא והביאום ואכלום לימים בא (המלך) בעל פרדס (ו)אמר להן (לשומרים) בכורות נאות (שהיו כאן) היכן הן? אמר לו חיגר כלום יש לי רגלים להלך בהן (וליטול את הבכורות?) אמר לו סומא כלום יש לי עינים לראות (את הבכורות וליטלן?) מה עשה(בעל הפרדס) הרכיב (את) החיגר על גבי סומא(כדרך שרכב עליו בשעת שגנבו את הבכורות, ודן אותם כאחד(שאמר להם: 'אף אתם כך עשיתם בשעה שאכלתם את הבכורות) אף(ביום הדין) הקב״ה מביא נשמה וזורקה בגוף (שמחייה את המתים) ודן אותם כאחד (את הגוף עם הנשמה, על העבירות שעשו במשך החיים, שלא יכולים היו לעשותן אלא שניהם כאחד,) שנאמר (תהלים נ, ד) ייקרא אל השמים מעל ואל הארץ לדין עמו (ופירוש הפסוק כך הוא:) יקרא אל השמים מעל זו נשמה (שהקב''ה יקרא לנשמה הבאה לתוך גופו של אדם מלמעלה, מן השמים) ואל הארץ לדין עמו זה הגוף (שיקרא אף לגוף הבא מן הארץ לדין יחד עם הנשמה.'

לשון הגמרא סנהדרין צא
אמר ליה אנטונינוס לרבי גוף ונשמה יכולין לפטור עצמן מן הדין כיצד גוף אומר נשמה, חטאת שמיום שפירשה ממני הריני מוטל כאבן דומם בקבר ונשמה אומרת גוף חטא, שמיום שפירשתי ממנו הריני פורחת באויר כצפור אמר ליה אמשול לך משל למה הדבר דומה למלך בשר ודם שהיה לו פרדס נאה והיה בו בכורות נאות והושיב בו שני שומרים אחד חיגר ואחד סומא אמר לו חיגר לסומא בכורות נאות אני רואה בפרדס בא והרכיבני ונביאם לאכלם רכב חיגר על גבי סומא והביאום ואכלום לימים בא בעל פרדס אמר להן בכורות נאות היכן הן אמר לו חיגר כלום יש לי רגלים להלך בהן אמר לו סומא כלום יש לי עינים לראות מה עשה הרכיב חיגר על גבי סומא ודן אותם כאחד אף הקב״ה מביא נשמה וזורקה בגוף ודן אותם כאחד שנאמר ייקרא אל השמים מעל ואל הארץ לדין עמו יקרא אל השמים מעל זו נשמה ואל הארץ לדין עמו זה הגוף


*Antoninus and Rebbe
In the context of defining the term Yom Genosia shel Melakhim, which is ultimately understood as the day that the rule of the Roman leader was established, the Gemara tells of the close relationship between Rabbi Yehudah ha-Nassi and the Roman emperor Antoninus. According to the opening story, Antoninus turned to Rabbi for advice on how to establish his son as his successor, something that was unusual in a political reality where the Senate chose the leader and generally refused to have a son follow his father as emperor. In the continuation of the stories of their relationship, the Gemara describes how Antoninus had a secret tunnel erected between their houses so that he could visit and serve Rabbi.

The Gemara concludes that at the time of Antonius' death Rabbi eulogized him saying nitpardah havilah – "the pact has been broken!" Rashi explains that this refers to the close, personal relationship that existed between Rabbi and Antoninus, and Rabbi was expressing his own sense of loss at the end of that connection. Others suggest that this is a reference to Rabbi's recognition that although he had promised Antoninus that he would receive a portion in the World to Come, nevertheless it would not be on the same spiritual level as what Rabbi would receive, so their relationship could not be continued. The Maharal takes a different approach, explaining that without Antoninus, the mutual respect between Rome and Israel no longer existed and he was predicting a period of discord, disagreement and ultimately discrimination and edicts.

Mitzvot
A mitzvah is a G-dly deed. Every time a soul performs a mitzvah--giving a coin to charity, putting on tefillin, lighting Shabbat candles--it acts as a "partner with G-d in creation" and brings G-d's presence into the world. The mitzvot are all physical deeds--so the soul can perform them only while a resident of the physical world, invested within an Animal Soul and a body. Thus the duration of its physical life is the soul's only opportunity to perform mitzvot. Everything that comes before and after is just a prequel and sequel to the soul's greatest and loftiest moments--its acts of connecting the G-dly with the mundane.
Life After Life
Upon conclusion of its physical life-span, the soul resumes a purely spiritual state. It can no longer perform mitzvot, but the G-dly deeds it performed during its physical lifetime have elevated it to heights it could not even had contemplated before its descent. These mitzvot are like seeds which take root in the soil of the physical world and grow and multiply, further fueling the soul's ascent; as do the good deeds performed in the physical world by others for the merit of the departed soul.
The World to Come
Ultimately, the soul will be reunited with the body. In the Messianic Era, the resurrection of the dead will usher in a "World to Come" of eternal physical life, in which "death will be eradicated forever. "In the World to Come, the entirety of creation will fully and uninhibitedly reflect the infinity and perfection of its Creator, and the physical will transcend the finitude and mortality which define it in today's imperfect world.






אַ גוטע וואָך  

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation

Thursday, June 15, 2017

A Taste of Yiddish 7.37

Check Out The Latest Selection From LechayimBooks 
Of The Jewish Top Selling Books
Click On The Link Underneath Each Book To See Its Description





this week's proverbs
‏‏‏‏אַז ג-ט וויל שטראָפֿן אַן אַפּיקורס גיט ער אים אַ פֿרום ווײַבּ

transliterated
az got vil shtrofn an apikoyres git er im a frum vayb

the proverb actually means
When G-d wants to punish an apostate, He gives him a pious wife

translated to Hebrew
אם ה' רוצה להעניש אפיקורס, הוא נותן לו צדקנית לאשה


another version
ווער אין ג-ט נישט גלויבּט, זאָל בּאַקומען אַ פרום ווײַבּ

transliterated
ver in G-t nit gloybt, zol bakumen a frum vayb

in English
he who does not believe in G-d, should marry a devout wife

in Hebrew
מי שלא מאמין באלקים, שיתחתן אם אשה אדוקה


lastly
לאָז זיך דער זאָרגן, וואָס ער האָט נישט קײַן ג-ט, אויף מאָרגן

transliterated
loz der zikh zorgn, vos hot nit kayn G-t, af morgn

in English
let he, who has no G-d, worry for tomorrow

in Hebrew
תתן לההוא, שאין לו אלוקים, לדאוג למחר


ר' ישראל סאַלאַנטער און בּערל אפּיקורס
בּערל אפּיקורס איז אַמאָל געקומען בּאַזוכן דעם גאון ר' ישאל סאַלאַנטער. ר' ישראל איז דעמאָלט געװען קראַנק און מ'האָט קיינעם נישט צוגעלאָזט צו אים. אַז מ'האָט געזאָגט ר' ישראל'ן אַז בּערל אפּיקורס וויל אים זען, האָט ער אים בּאַלד געהייסן אַרײַנלאָזן.
 - ווי קומט עס, רבּי – האָט בּערל געפרעגט – אַז איר לאָזט מיך צו צו זיך ווען אײַערע פרײַנד לאָזט מען נישט אַרײַן?
 - פאַרשטייט איר מיך, - האָט ר' ישראל געענטפערט. - מײַנע פרײַנד, די רבּנים און די פרומע בּעלי בּתּים וועל איך קענען טרעפן אויף יענער וועלט, אָבּער אײַך, ווער ווייסט צו איך זע אײַך נישט יעצט צום לעצטן מאָל..

Reb Yisroel Salanter un Berl Apikoyres
Berl apikoyres iz amol gekumen bazukhn dem go'en Reb Yisroel Salanter. Reb Yisroel iz demolt geven krank un m'hot keynem nit tsugelozt tsu em. az m'hot gezogt Reb Yisroel'n az Berl apikoyres vil em zen, hot er em bald geheysn a'raynlozn.
 - vi  kumt es, re'be – hot Berl gefregt – az ir lozt mikh tsu tsu zikh ven aye're fraynd lozt men nit a'rayn?
 - farshteyt ir mikh, - hot Reb Yisroel ge'entfert – may'ne fraynd, di rabonim un di fru'me baley batim vel ikh kenen trefn af yener velt, ober aykh, ver veyst tsu ikh ze aykh nit yetst tsum letstn mol...

Rabbi Yisroel Salanter and Berl the Heretic
Berl the heretic, once came to visit the great Rabbi Yisroel of Salant. Reb Yisroel was sick at the time and they weren't allowing any visitors to see him. When they told Reb Yisroel that Berl the heretic was there to see him, he immediately told them to let him in.
 - How  is it, Rabbbi, - Berl asked – that you allowed me to enter, when your friends are not allowed in?Let me explain something to you

 – Reb Yisroel answered – my friends, the Rabbis and the pious folk, I will be able to meet in the World to Come. But you, who knows if I'm not seeing you for the last time...


ר' ישראל מסלנט וברל אפיקורס
ברל האפיקורס פעם בא לבקר את הגאון ר' ישראל מסלנט. ר' ישראל, באותה תקופה, היה חולה ולא נתנו לאף אחת לגשת אליו. כשאמרו לו שבערל האפיקורס בא לבקר, הוא מיד צוה לתת לו להיכנס.

 - איך זה, רבי – בערל שאל – שאתה נותן לי להיכנס אליך ולחברים שלך לא נותנים גישה אליך?
- בא,  אסביר לך – אמר ר' ישראל – הידידים שלי, הרבנים והבעלי בתים שלי, שומרי תורה ומצוות, אני יכול לפגוש אותם בעולם הבא, אבל אתה, מי יודע אם אני לא פוגש אותך, עכשיו, בפעם האחרונה....





אַ גוטע וואָך  

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation