Friday, February 3, 2017

A Taste of Yiddish 7.18

A Great Gift All Year Round!! YIDDISH Has Gone Meshuga!! Everyone Suddenly Wants To Learn Yiddish!! I Guess Because Yiddish In 10 Lessons Is The Best Yiddish Program On The Market!! Before You Know It, You Might Converse In Yiddish Like A Pro!! Listen To The CD In The Car!! Join The Crowds!!



this week's proverbs
פאַראַן מענטשן וואָס לערנען אַזוי פיל, זיי האָבּן קײַן צײַט נישט צו וויסן

transliterated
faran mentshn vos lernen azoy fil, zey hobn kayn tsayt nit tsu visn

the proverb actually means
there are people that study so much, they have no time to know

translated to Hebrew
ישנם אנשים שלומדים כל כך הרבה, שאין להם זמן לדעת


or this
אַ וועלער איז בּעסער ווי אַ קענער

transliterated
a veler iz beser vi a kener

in English
one who wants (to know) is better than one who already knows
(doesn't want to know more, he knows already)

in Hebrew
מי שרוצה (לדעת) יותר טוב ממי שכבר יודע


קענערס
בּעת דער מלבּי''ם איז געווען אין יעקאָטערינאַסלאָוו, איז די גאַנצע שטאָט אים אַנטקעגן געגאַנגען, מקבּל פּנים זײַן, געבּן שלום. האָבּן זיך אַ פּאָר פון די משכּילים אויכעט אַרײַנגעכאַפּט. כּדרך הטבע האָט זיי דער מלבּי''ם אויפגענומען בּסבר פּנים יפות.
"ווער זענט איר?”פרעגט ער זיי.
מיר זענען די משכּילים פון שטאָט.” ענטפערן זיי.
ס'הייסט קענער? האָט ער ווײַטער געוואָלט וויסן.
 "קענער?” זאָגן זיי עניוותדיק. "קיינער זאָגט נישט אַרויס מיטן מויל אַז ער איז אַ קענער."
''לאָמיך אײַך דערקלערן וואָס איך מיין – שמייכלט דער מלבּי''ם – אַז איר זענט משכּילים ווערט איר בּאַלד קענערס. איר קענט אַ סך מער, וואָס אַ ייד אַ שומר תּורה ומצוות קען נישט. למשל, איך, אַז כ'שטיי אויף אינדערפרי און וויל טרינקען אַ גלאָז טיי – קען איך נישט, כ'האָבּ נאָך נישט אָפּגעגאָסן קײַן נעגל וואַסער, נישט געזאָגט קײַן בּרכּת התּורה. אַז איך טרינק אָפּ טיי, וויל איך עסן – קען איך ווידער נישט, כ'האָבּ נאָך נישט געדאַווענט. נאָכן דאַווענען, וויל איך ענדליך עסן – ניין, איך קען נאָך ווײַטער נישט. כ'מוז זיך קודם וואַשן, מאַכן המוציא. אָבּער איר משכּילים קענט יאָ, וואָס איך און מײַנס גלײַכן קענען נישט......

keners
be'eys der Malbim iz geven in Yekaterinaslav, iz di gantse shtot em antkegen gegangen, mekabl ponem zayn, gebn sholem. hobn zikh a por fun di maskilim oykhet arayngekhapt. kederekh ha'te'va, hot zey der Malbim ufgenumen b,seyver ponim yofos.
ver zent ir?” fregt er zey.
mir zenen di maskilim fun shtot.” entfern zey.
s'heyst kener?” hot er vayter gevolt visn.
kener?” zogn zey anivesdik. “keyner zogt nit aroys mitn moyl az er iz a kener.”
lomikh aykh derklern.” shmeykhelt der Malbim. ''az ir zent maskilim vert ir bald keners. ir kent a sakh mer vos a Yid a shomer toyre u'mitsves ken nit. lemoshl, ikh, az ikh shtey af inderfri un vil trinkn a gloz tey, ken ikh nit. kh'hob nokh nit opgegosn negl vaser, nit gezogt birkhas hatoyre. az ikh trink op tey, vil ikh esn, ken ikh vider nit, kh'hob nokh nit gedavent. nokhn davenen, vil ikh endlekh esn – neyn, ikh ken nokh vayter nit. kh'muz zikh koydem vashen, makhn hamoytsi. ober ir maskilim kent ye, vos ikh un mayns glaykhn kenen nit.....

People That Can and Know How
When the Malbim came to visit Ekaterinoslav (a town in Russia) the whole town came to a reception to welcome him. Among them were a few “Maskilim”* enlightened Jews. As usual, the Malbim greeted them cordially.
who are you?” he asked them.
we are the Miskilim of our town.” the answer
That means “knowers”, (in Yiddish dual meaning. someone that knows, also means being able to) he pressed on.
Knowers?” they humbly said. “no one says it out loud with his mouth that he is a “knower.”
Perhaps I can explain.” the Malbim smiled. “the fact that you are Maskilim qualifies you as “knowers” (You can, you know, and are able to)
you are able to do a lot more that an observant Jew can not. For example, when I get up in the morning and want to drink a cup of tea, I can't. I haven't washed my hands, haven't said the morning blessings. I finish my cup of tea, I want to eat, I, once again, cannot, I haven't said my morning prayers yet. I finish my prayers and am ready to eat, I still can't. I must wash my hands first and then make a blessing on the bread. But you, the Maskilim can, are able to and know how, something me and my peers cannot....

ידענים
כשהמלבי''ם ביקר ביקטרינסלב, רוסיה, כל העיירה יצאו לקבל את פניו ולתת לו שלום. ביניהם השתרבבו גם כמה משכילים. כדרכו, הוא קיבל אותם בסבר פנים יפות.
''מי אתם?'' הוא שואל אותם.
''אנחנו המשכילים של העיירה.'' הם ענו.
''זאת אומרת 'קענערס' ידענים – ביכולתכם'' (ביידיש למילה 'קענער' דו משמעות גם ידען וגם יש ביכלתו). הוא שוב רצה לדעת.
,,ידענים?'' אמרו בעניוות. אף אחד לא אומר בפירוש בפה שהוא ידען.''
''אני רוצה להסביר לכם.'' חייך המלבי''ם. ,,אם אתם משכילים, אתם מיד נהייתם 'קענערס', אנשי מעש. אתם יכולים לעשות הרבה יותר מיהודי שומר תורה ומצוות שלא יכול. למשל, אני, כשאני קם בבוקר ורוצה לשתות כוס תה, אני לא יכול, עוד לא נטלתי ידיים מהשינה ועדיין לא אמרתי ברכת התורה. גמרתי לשתות ורוצה לאכול, אני שוב לא יכול, עוד לא התפללתי. אחרי התפילה אני סוף סוף רוצה לאכול, לא, אני שוב לא יכול, אני צריך קודם ליטול ידיים, לעשות ברכה. אבל אתם המשכילים יודעים לעשות מה שאני ואנשים כמוני לא ביכולתנו לעשות....

*Maskil is an identifier for individuals and ideas of the Haskalah movement, the European Jewish enlightenment between the 1770s and 1880s, who sought to reeducate Jews so that they could fit into modern society; they established schools and published works of cultural importance



Express It In Yiddish Vol 1: Body Language”

500 Yiddish expressions and idioms about the nuances and mannerisms of body language. The body speaks its own language

אַ גוטע וואָך 
Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language


A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation




No comments:

Post a Comment