Friday, February 24, 2017

A Taste of Yiddish 7.21

A Great Gift All Year Round!! YIDDISH Has Gone Meshuga!! Everyone Suddenly Wants To Learn Yiddish!! I Guess Because Yiddish In 10 Lessons Is The Best Yiddish Program On The Market!! Before You Know It, You Might Converse In Yiddish Like A Pro!! Listen To The CD In The Car!! Join The Crowds!!


this week's proverbs
איך האָבּ געזען אַ קלוגער מענטש נכשל ווערן פון אַ נאַרישקייט אָבּער איך האָבּ נאָך קיינמאָל נישט געזען אַ טיפּש וואָס זאָל נכשל ווערן פון אַ חכמה

transliterated
ikh hob gezen a kluger mentsh nikhshl vern fun a narishkeyt, ober ikh hob nokh keynmol nit gezen a tipish vos zol nikhshl vern in a khokh'me

the proverb actually means
I have seen a wise person get tripped up by foolishness, but I have yet to see a fool get tripped up by wisdom.
Rabbi Izel Charif

translated to Hebrew
ראיתי אדם חכם שמעד משטויות אבל אף פעם לא ראיתי טיפש שנכשל מחכמה (ר' אייזל חריף)


or this
אַז אַ קלוגער רעדט צו אַ נאַר רעדן צוויי נאַראָנים

transliterated
az a kluger redt tsu a nar, redn tsvey naronem

in English
when a wise man talks to a fool, two fools are conversing

in Hebrew
כשחכם מדבר עם טיפש, מדברים שתי טיפשים


lastly
אַז מען חכמה'ט זיך מיט אַ בּהמה קריגט מען דעם עק אין פּנים

transliterated
az men kokhmet zikh mit a behey'me, krigt men dem ek in ponem

in English
if you kid around with an animal (idiot) you'll get it's tail in your face

in Hebrew

אם אתה מתחכם עם בהמה, אתה מקבל את זנבו בפנים



Express It In Yiddish Vol 1: Body Language”

500 Yiddish expressions and idioms about the nuances and mannerisms of body language. The body speaks its own language

אַ גוטע וואָך 
Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language


A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation




Friday, February 17, 2017

A Taste of Yiddish 7.20

A Great Gift All Year Round!! YIDDISH Has Gone Meshuga!! Everyone Suddenly Wants To Learn Yiddish!! I Guess Because Yiddish In 10 Lessons Is The Best Yiddish Program On The Market!! Before You Know It, You Might Converse In Yiddish Like A Pro!! Listen To The CD In The Car!! Join The Crowds!!

this week's proverb
מ'שמירט אים מיט האָניק און ער שמעקט נאָך אַלץ פון סמאָלע

transliterated
m'shmirt em mit honik un er shmekt nokh alts fun smo'le

the proverb translated to English
you smear him with honey and he still smells from tar

translated to Hebrew
מורח אותו בדבש והוא עדיין מריח מזפת


another
פון אויבן פּוץ פון אונטן שמוץ

transliterated
fun oyvn putz fun untn shmuts

in English
on top decorative, undeneath filth

in Hebrew
מלמעלה יופי מלמטה לכלוך



Express It In Yiddish Vol 1: Body Language”

500 Yiddish expressions and idioms about the nuances and mannerisms of body language. The body speaks its own language

אַ גוטע וואָך 
Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language


A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation




Friday, February 10, 2017

A Taste of Yiddish 7.19

A Great Gift All Year Round!! YIDDISH Has Gone Meshuga!! Everyone Suddenly Wants To Learn Yiddish!! I Guess Because Yiddish In 10 Lessons Is The Best Yiddish Program On The Market!! Before You Know It, You Might Converse In Yiddish Like A Pro!! Listen To The CD In The Car!! Join The Crowds!!


this week's proverb
זאָל זיך יעדערער אויסרײניקן די אײגענע נאָז

transliterated
zol zikh yederer oysreynikn di eygene noz

the proverb actually means
let each person clean up his own nose

translated to Hebrew
שכל אחד ינקה את האף של עצמו


or this
דאס ערשטע קענטעניש פאר א מענטשן איז קענען זיך זעלבסט

transliterated
dos ershte kentenish far a mentshn iz kenen zikh zelbst

in English
the first knowledge that a person needs to acquire is knowing himself

in Hebrew
ראשית דעת לאדם – לדעת את עצמו


lastly
קען זיך זעלבּסט איידער דאָס וועלעניש צו קענען אַנדערע

transliterated
ken zikh zelbst, eyder dos velenish tsu kenen ande're

in English
know yourself before wanting to know others

in Hebrew
דע את עצמך, טרם תבקש לדעת אחרים


די גמרא אין בבא בתרא 60:
גלײַך זיך אויס און דערנאָך גלײַך אויס אַנדערע

transliterated
glaykh zikh oys un dernokh glaykh oys ande're

in English
straighten yourself and then straighten others

in Hebrew
ישרו עצמכם ואחר כך ישרו אחרים

original version in Aramaic
(Tractate Bava Basre 60B)
קשוט עצמך ואחר כך קשוט אחרים



זיך אַלײן אין זינען צו האָבּן
דער צאַנזער רב, ר' חײם האַלבּערשטאַם, האָט אַמאָל בּײַ נעילה געזאָגט: ווען איך בּין געווען יונג האָט אין מיר געבּרענט אַ גרויס פײַער, און איך האָבּ געגלויבּט, אַז איך וועל די גאַנצע וועלט מחזיר למוטב זײַן. ווען איך בּין אונטערגעוואַקסן, האָט זיך דאָס פײער אַ בּיסל אײַנגעשטילט, האָבּ איך געזאָגט, די גאַנצע וועלט וועל איך טאַקע נישט מתקן זײַן, אָבּער אויף די ײדן פון מײַן שטאָט וועל איך קענען משפיע זייַן, זײ זאָלן תּשובה טאָן''
,,יאָרן זענען אַוועק אַז איך האָבּ דערזען, אַז איך האָבּ פאַרלאַנגט צופיל, האָבּ איך געטראַכט, עס וועט גענוג זײַן, אַז איך וועל מחזיר למוטב זײַן מײַן אײגן בּני בּית. יעצט, ווען עס האַלט שוין בּײַ נעילה, זע איך, אַז איך האָבּ מײַן גאַנץ לעבּן געחלומ'ט. אַצינד האָבּ איך בּלויז אײן תּפילה: הלוואי זאָל איך, לכל-הפחות, זיך אַלײן מתקן זײַן".....


zikh aleyn in zinen tsu hobn
der tsanzer rov, R' Chaim Halbershtam ZT''L, hot amol ba ne'ile gezogt:''ven ikh bin geven yung, hot in mir gebrent a groys fa'yer, un ikh hob gegloybt, az ikh vel di gantse velt makhzir lemutov zayn. ven ikh bin unter'gevaksn, hot zikh dos fa'yer a bisl ayngeshtilt, hob ikh gezogt, du gantse velt vel ikh ta'ke nit mesakn zayn, ober af di Yidn fun mayn shtot, vel ikh kenen mashpiya zayn, zey zoln tshu've ton.
yorn zenen a'vek un ikh hob derzen, az ikh hob farlangt tsu fil, hob ikh getrakht, es vet genug zayn, az ikh vel makhzir lemutov zayn, mayn eygn b'ney bayis. yetst, ven es halt shoyn ba ne'i'le, ze ikh, az ikh hob a gants lebn gekholemt. a'tsind, hob ikh bloyz eyn tefi'le: ha'le'vay zol ikh, lekhol hapokhes, zikh a'leyn mesakn zayn....


the highest level is to think about yourself
The Sanzer Rav, Rabbi Chaim Halberstam, said one year by the Ne'ile prayer on Yom Kippur:
When I was young, I had a fire in my belly and I believed that I will get the whole world to repent. When I grew up, the fire died down a bit,  I realized I can't change the entire world, but those Jews that live in my town, I can definitetly influence, that they should repent.
Years went by and I caught on that I am asking for too much, I then thought that I will get my own family to repent. Now, that I am nearing the end, I see, that I have been dreaming all my life. Now I have but one prayer. If only I shall, at least, be able to reform myself.....


לחשוב על עצמך
הרב חײם הלברשטאם זצ''ל, האדמו''ר מצאנז, אמר פעם לפני תפילת נעילה: כשהײתי קטן, האש בער בקרבי והאמנתי שאוכל להחזיר למוטב את כל העולם. כשגדלתי קצת, האש נרגע מעט ואמרתי, אמנם את כל העולם כולו לא אצליח להחזיר בתשובה אבל לפחות היהודים שגרים בעײרי, בטח אוכל להשפיע עליהם שיעשו תשובה. שנים עברו, ושמתי לב, שלקחתי על עצמי יותר מדי. חשבתי, שמספיק שאוכל לשנות את בני ביתי ומשפחתי. עכשיו, בסוף ימי, שאני אוחז כבר בנעילה, אני רואה שכל זה היה רק חלום. כרגע, יש לי רק תפילה אחת: הלואי, שאוכל, לכל הפחות, לתקן את עצמי....


Express It In Yiddish Vol 1: Body Language”

500 Yiddish expressions and idioms about the nuances and mannerisms of body language. The body speaks its own language

אַ גוטע וואָך 
Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language


A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation



Friday, February 3, 2017

A Taste of Yiddish 7.18

A Great Gift All Year Round!! YIDDISH Has Gone Meshuga!! Everyone Suddenly Wants To Learn Yiddish!! I Guess Because Yiddish In 10 Lessons Is The Best Yiddish Program On The Market!! Before You Know It, You Might Converse In Yiddish Like A Pro!! Listen To The CD In The Car!! Join The Crowds!!



this week's proverbs
פאַראַן מענטשן וואָס לערנען אַזוי פיל, זיי האָבּן קײַן צײַט נישט צו וויסן

transliterated
faran mentshn vos lernen azoy fil, zey hobn kayn tsayt nit tsu visn

the proverb actually means
there are people that study so much, they have no time to know

translated to Hebrew
ישנם אנשים שלומדים כל כך הרבה, שאין להם זמן לדעת


or this
אַ וועלער איז בּעסער ווי אַ קענער

transliterated
a veler iz beser vi a kener

in English
one who wants (to know) is better than one who already knows
(doesn't want to know more, he knows already)

in Hebrew
מי שרוצה (לדעת) יותר טוב ממי שכבר יודע


קענערס
בּעת דער מלבּי''ם איז געווען אין יעקאָטערינאַסלאָוו, איז די גאַנצע שטאָט אים אַנטקעגן געגאַנגען, מקבּל פּנים זײַן, געבּן שלום. האָבּן זיך אַ פּאָר פון די משכּילים אויכעט אַרײַנגעכאַפּט. כּדרך הטבע האָט זיי דער מלבּי''ם אויפגענומען בּסבר פּנים יפות.
"ווער זענט איר?”פרעגט ער זיי.
מיר זענען די משכּילים פון שטאָט.” ענטפערן זיי.
ס'הייסט קענער? האָט ער ווײַטער געוואָלט וויסן.
 "קענער?” זאָגן זיי עניוותדיק. "קיינער זאָגט נישט אַרויס מיטן מויל אַז ער איז אַ קענער."
''לאָמיך אײַך דערקלערן וואָס איך מיין – שמייכלט דער מלבּי''ם – אַז איר זענט משכּילים ווערט איר בּאַלד קענערס. איר קענט אַ סך מער, וואָס אַ ייד אַ שומר תּורה ומצוות קען נישט. למשל, איך, אַז כ'שטיי אויף אינדערפרי און וויל טרינקען אַ גלאָז טיי – קען איך נישט, כ'האָבּ נאָך נישט אָפּגעגאָסן קײַן נעגל וואַסער, נישט געזאָגט קײַן בּרכּת התּורה. אַז איך טרינק אָפּ טיי, וויל איך עסן – קען איך ווידער נישט, כ'האָבּ נאָך נישט געדאַווענט. נאָכן דאַווענען, וויל איך ענדליך עסן – ניין, איך קען נאָך ווײַטער נישט. כ'מוז זיך קודם וואַשן, מאַכן המוציא. אָבּער איר משכּילים קענט יאָ, וואָס איך און מײַנס גלײַכן קענען נישט......

keners
be'eys der Malbim iz geven in Yekaterinaslav, iz di gantse shtot em antkegen gegangen, mekabl ponem zayn, gebn sholem. hobn zikh a por fun di maskilim oykhet arayngekhapt. kederekh ha'te'va, hot zey der Malbim ufgenumen b,seyver ponim yofos.
ver zent ir?” fregt er zey.
mir zenen di maskilim fun shtot.” entfern zey.
s'heyst kener?” hot er vayter gevolt visn.
kener?” zogn zey anivesdik. “keyner zogt nit aroys mitn moyl az er iz a kener.”
lomikh aykh derklern.” shmeykhelt der Malbim. ''az ir zent maskilim vert ir bald keners. ir kent a sakh mer vos a Yid a shomer toyre u'mitsves ken nit. lemoshl, ikh, az ikh shtey af inderfri un vil trinkn a gloz tey, ken ikh nit. kh'hob nokh nit opgegosn negl vaser, nit gezogt birkhas hatoyre. az ikh trink op tey, vil ikh esn, ken ikh vider nit, kh'hob nokh nit gedavent. nokhn davenen, vil ikh endlekh esn – neyn, ikh ken nokh vayter nit. kh'muz zikh koydem vashen, makhn hamoytsi. ober ir maskilim kent ye, vos ikh un mayns glaykhn kenen nit.....

People That Can and Know How
When the Malbim came to visit Ekaterinoslav (a town in Russia) the whole town came to a reception to welcome him. Among them were a few “Maskilim”* enlightened Jews. As usual, the Malbim greeted them cordially.
who are you?” he asked them.
we are the Miskilim of our town.” the answer
That means “knowers”, (in Yiddish dual meaning. someone that knows, also means being able to) he pressed on.
Knowers?” they humbly said. “no one says it out loud with his mouth that he is a “knower.”
Perhaps I can explain.” the Malbim smiled. “the fact that you are Maskilim qualifies you as “knowers” (You can, you know, and are able to)
you are able to do a lot more that an observant Jew can not. For example, when I get up in the morning and want to drink a cup of tea, I can't. I haven't washed my hands, haven't said the morning blessings. I finish my cup of tea, I want to eat, I, once again, cannot, I haven't said my morning prayers yet. I finish my prayers and am ready to eat, I still can't. I must wash my hands first and then make a blessing on the bread. But you, the Maskilim can, are able to and know how, something me and my peers cannot....

ידענים
כשהמלבי''ם ביקר ביקטרינסלב, רוסיה, כל העיירה יצאו לקבל את פניו ולתת לו שלום. ביניהם השתרבבו גם כמה משכילים. כדרכו, הוא קיבל אותם בסבר פנים יפות.
''מי אתם?'' הוא שואל אותם.
''אנחנו המשכילים של העיירה.'' הם ענו.
''זאת אומרת 'קענערס' ידענים – ביכולתכם'' (ביידיש למילה 'קענער' דו משמעות גם ידען וגם יש ביכלתו). הוא שוב רצה לדעת.
,,ידענים?'' אמרו בעניוות. אף אחד לא אומר בפירוש בפה שהוא ידען.''
''אני רוצה להסביר לכם.'' חייך המלבי''ם. ,,אם אתם משכילים, אתם מיד נהייתם 'קענערס', אנשי מעש. אתם יכולים לעשות הרבה יותר מיהודי שומר תורה ומצוות שלא יכול. למשל, אני, כשאני קם בבוקר ורוצה לשתות כוס תה, אני לא יכול, עוד לא נטלתי ידיים מהשינה ועדיין לא אמרתי ברכת התורה. גמרתי לשתות ורוצה לאכול, אני שוב לא יכול, עוד לא התפללתי. אחרי התפילה אני סוף סוף רוצה לאכול, לא, אני שוב לא יכול, אני צריך קודם ליטול ידיים, לעשות ברכה. אבל אתם המשכילים יודעים לעשות מה שאני ואנשים כמוני לא ביכולתנו לעשות....

*Maskil is an identifier for individuals and ideas of the Haskalah movement, the European Jewish enlightenment between the 1770s and 1880s, who sought to reeducate Jews so that they could fit into modern society; they established schools and published works of cultural importance



Express It In Yiddish Vol 1: Body Language”

500 Yiddish expressions and idioms about the nuances and mannerisms of body language. The body speaks its own language

אַ גוטע וואָך 
Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language


A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation