Saturday, July 30, 2016

A Taste of Yiddish 6.46

YIDDISH Has Gone Meshuga!! Everyone Suddenly Wants To Learn Yiddish!! I Guess Because Yiddish In 10 Lessons Is The Best Yiddish Program On The Market!! Before You Know It, You Might Converse In Yiddish Like A Pro!! Listen To The CD In The Car!! Join The Crowds!!


this week's proverbs
ווען דער ווילן איז קעגן עפּעס אַן אידעאַל, וועלן אים נישט העלפן קײַן בּאַווײַזן פון שכל

transliterated
ven der viln iz kegn epes an ide'al, veln em nit helfn kayn bavayzn fun seykhl

the proverb actually means
when one's will is about an ideal, no proof of logic will help him

translated to Hebrew
כשהרצון של האדם הוא על אידיאל, שום הוכחה לוגית תעזור לו


another
מיר האַלטן געוויינטלעך פאַר קלוג יענעם וועלכער איז אײַנשטימיק
מיט אונדזערע מיינונגען

transliterated
mir haltn geveyntlekh far klug yenem velkher iz aynshtimik mit undzere meynungen

in English
we usually deem smart those who agree with our opinions

in Hebrew
אנחנו בדרך כלל מחזיקים חכמים את אלו שמסכימים עם ההשקפות שלנו





Express It In Yiddish Vol 1: Body Language”

500 Yiddish expressions and idioms about the nuances and mannerisms of body language. The body speaks its own language



 אַ גוטע וואָך 

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation

Tuesday, July 26, 2016

A Taste of Yiddish 4.14

YIDDISH Has Gone Meshuga!! Everyone Suddenly Wants To Learn Yiddish!! I Guess Because Yiddish In 10 Lessons Is The Best Yiddish Program On The Market!! Before You Know It, You Might Converse In Yiddish Like A Pro!! Listen To The CD In The Car!! Join The Crowds!!

this week's proverb
נישט יעדער וואָס זיצט אויבן-אָן איז אַ פּאַן

transliterated
nit yeder vos zitst oyvn on iz a pan

the proverb actually means
not everyone that sits up front at the place of honor is a nobleman

translated to Hebrew
לא כל אחד שיושב במזרח הוא אציל

די מזרח וואַנט
ר' יהודה הלוי (1075-1141) איז געווען מפורסם פאַר זײַן פילאָזאָפישער אַרבּעט די כּוזרים און געשריבּן לידער. איינע פון זײַנע בּאַוואוסטע לידער הייבּט זיך אָן

מײַן האַרץ איז אין מזרח און איך בּין אין עק מערב

מזרח איז די ריכטונג וואָס יידן אין גלות דאַווענען. די הלכה זאָגט אַז יעדער ייד דאַרף דאַווענען מיטן פּנים צום קדשי קדשים אין בּית המקדש אין ירושלים. דאָס האָט אויכעט אַ השפּעה ווי אַזוי מ'בּויט שולען און וואו מ'לייגט דעם ארון-קודש. דאָס וואָס די אייראָפּעער פלעגן דאַווענען צו מזרח האָט געשאַפן דעם טערמין 'מזרח וואַנט'.
די מזרח וואַנט איז די פאָדערשטע וואַנט אין שול וואו דער ארון-קודש מיטן עמוד געפונען זיך ווי אויך דאָס אָרט וואו דער רב אָדער די שיינע יידן און געסט זיצן בּײַם דאַווענען. אַ חתן, דער שבּת פאַרן אָדער נאָכן חתונה אָדער אַ בּר מצוה יינגל ווען ער רופט זיך אויף צו דער תּורה זעצט מען אויך פון פאָרענט בּײַם מזרח וואַנט. אין הײַנטיקע צײַטן יעדערער וואָס עס דאַכט אים אַז עס קומט אים כּבוד גיט זיך אַ זעץ אַוועק אויבן אָן, ווי דאָס שפּריכוואָרט משל'ט אָפּ:

קוים פּוצט זיך איינער אָפּ די שטיוול, רופט מען אים שוין אויף מפטיר*

(קוים פײַנט זיך איינער אויס און ווערט אַ שטיקל עושר, ווערט ער שוין אין שטעטל גערעכענט פאַר אַ שיינעם ייד און מ'גיט אים אָפּ כּבוד)
מיר דאַרפן דאַנקן דעם רבּונו של עולם און זיך פילן ממש גליקלעך אַז אין שול געפונט זיך אַ מזרח וואַנט. ווען נישט דער מזרח וואַנט, וואָלט אַ ייד אין שול זיך געשטופּט אַלץ ווײַטער און ווײַטער אויבן אָן, בּיז ער וואָלט אַזוי פאַרקראָכן ערגעץ וווּ, אין יענעם עק וועלט אַז מ'וואָלט אים נישט געקענט געפונען. יעצט אָבּער, קומט ער בּיז צו דער מזרח וואַנט און דאָרט מוז ער זיך אָפּשטעלן. ער קען זיך נאָר צורוקן בּיז אַהער, און ווײַטער גייט עס נישט...
מען דערציילט אַ מעשה פון איינעם אַ בּעל-עגלה אין אַ קליין שטעטל האָט דאָס מזל צוגעשפּילט און ער איז איבּערנאַכט רײַך געוואָרן. אויף דער עלטער האָט ער זיך געקויפט אַ שטאָט אויבן אָן בּײַם מזרח וואַנט. איינמאָל שבּת צום דאַווענען קומט אַרײַן אין שול אַ פרעמדער גאַסט, וואָס האָט געקענט דעם בּעל עגלה פון אַמאָל און דערזעט ווי ער זיצט יעצט פון פאָרענט. ער חידוש'ט זיך און גיט אַ פרעג בּײַ איינעם פון די הינטערשטע בּעל הבתּים
"אַנטשולדיקט מיר, ווי קומט עס אַז אַ בּעל עגלה זאָל בּײַ אײַך אין שול פאַרנעמען אַ פּלאַץ אויפן מזרח וואַנט?"
''איר זאָלט אײַך גאָרנישט וווּנדערן,''  ענטפערט יענער אים צוריק. ''דער מזרח איז פול מיט פערד, דאַרף מען צו זיי האָבּן אַ בּעל-עגלה....''

di mizrekh vant
R' Yehuda Haleyvi (1075-1141) iz geven mefursem far zayn filezofisher arbet 'di kuzarim' , un oykh geshribn lider. eyne fun zayne bavuste lider heybt zikh on

mayn harts iz in mizrekh un ikh bin in ek mayrev

mizrekh iz di rikhtung vos yidn in golus davenen. di ha'lo'khe zogt az yeder yid darf davenen mitn ponim tsum kodshey kodoshim in beys hamikdosh in yerushalayim. dos hot oykhet a hash'po'e vi a'zoy m'boyt shulen un vu m'leygt dem oren-koydesh. dos vos di yu'ro'pey'er flegn davenen tsu mizrekh hot geshafn dem termin 'mizrakh vant'.
di mizrakh vant iz di fodershte vant in shul vu der oren-koydesh mitn omed gefunen zikh, vi oykh dos ort vu der rov oder di sheyne yidn un gest zitsn bam davenen. a khosen, der shabes farn oder nokhn khasene oder a bar mitsve yingl ven er ruft zikh oyf tsu der toy're zetst men oykh fun forent bam mizrakh vant. in hayntike tzaytn, yederer vos es dakht em az es kumt em koved git zikh a zets a'vek oyven on, vi dos shprikhvort moshelt op:

kam putst zikh eyner op di shtivl, ruft men em shoyn af mafter*

(kam faynt zikh eyner oys un vert a shtikl oysher, vert er shoyn in shtetl gerekhent far a sheynem yid un m'git em op koved)

mir darfn dankn dem ribono shel oylom un zikh filn mamesh gliklekh az in shul gefunt zikh a mizrakh vant. ven nit der mizrakh vant, volt a yid in shul zikh geshtupt alts vayter un vayter oyvn on, biz er volt a'zoy farkrokhn ergets vu, in yenem ek velt, az m'volt em nit gekent gefunen. yetst ober, kumt er biz tsu der mizrekh vant un dort muz er zikh opshteln. er ken zikh nor tsu'rukn biz a'her un vayter geyt es nit....
men dertseylt a mayse fun eynem a balago'le in a kleyn shtetl, hot dos mazel tsugeshpilt un er iz i'bernakht raykh gevorn. af der elter hot er zikh gekoyft a shtot oyven on ban mizrekh vant. eynmol shabes tsum davenen kumt a'rayn in shul a fremder gast, vos hot gekent dem bala'go'le fun a'mol un derzet vi er zitst yetst fun forent. er khidisht zikh un git a freg ba eynem fun di hinter'shte balabatim.
"antshuldikt mir, vi kumt es az a bala'go'le zol ba aykh in shul farnemen a plats afn mizrekh vant?"
"ir zolt aykh gornit vundern," entfert yener em tsurik "der mizrekh iz ful mit ferd, darf men tsu zey hobn a bal-a'go'le....."


The Eastern Wall
    Reb Yehuda Halevi (1075-1141), best known for his great philosophical work The Kuzari and for his poems about Zion, in particular the poem whose first line may be translated:

    My heart is in the east (Jerusalem), and I in the uttermost west (Spain).”

    Mizrach is the Hebrew word for "east" and the direction that Jews in the Diaspora face during prayer. The Jewish law states that every Jew face the direction of the site of the Temple in Jerusalem during prayer, has implications on how synagogues are built and the place where the ark is placed. The fact that the Europeans were davening facing east created the term for the wall alongside the holy ark The Eastern Wall or in Yiddish “mizrach vant”
    The Eastern Wall, where the holy ark is placed along with the stand for the leader of the services, is also the place reserved for the Rabbi and other dignitaries or important guest. Also a Choson , a groom, the Shabbos before or after the wedding, a Bar Mitzva boy, the Shabbos he is called up to read the portion of the Torah. He is bestowed with honor and gets to sit up front at tha Mizrach wall. Nowadays, just anybody who thinks that he is a somebody and thinks he deserves respect, pushes his way up front. As the proverb says:

    barely one gets his boots polished, they call him up for Maftir*

    (barely, one made some money and becomes a bit refined, the townspeople already hold him for a dignitary and begin stroking his ego)
    We need to thank G-d and feel lucky that there is an Eastern Wall in shul. If not for that wall, some would keep on pushing to move forward, not knowing where to stop and they might disappear into the next town and you might never find them again. Now, however, you can only move up as far as the wall, you can't move up any further....
    A story is told about a coachman in a small town in Poland, who, as luck would have it, became wealthy overnight. In his older years he decided to pay for a seat up front at the eastern wall. One Shabbos a guest came to the synagogue, who remembered the coachman from the good old days when he was driving a horse and buggy and sees him sitting with the dignitaries up front. He turns to a fellow sitting behind him and asked,
    "Excuse me, how is it that in your shul a simple coachman gets to sit at the head?"
    "You shouldn't wonder – he quipped back – the eastern wall is all full of horses (in Yiddish horse also means idiot) and there's definitely a need for a good coachman....."


הקיר המזרחי
ר' יהודה הלוי, הידוע כפילוסוף שחיבר את הספר "הכוזרי" וגם כמשורר דגול. פתח את השיר המפורסם שלו

לבי במזרח ואני בסוף מערב

מזרח, זה הכיוון שהיהודים בגלות מתפללים. הלכה זו, שיש לכל יהודי לכוון את תפילתו אל כיוון ירושלים והמקדש משליכה כמובן על בנינו של בית הכנסת ומיקום ארון קודש שבו. עובדה זו, שבני אירופה נהגו להתפלל לכיוון המזרח יצרה את המונח הרווח בבתי הכנסת לקיר בו מצוי ארון הקודש - 'כותל המזרח'.
'קיר המזרח' בבית הכנסת, שבו קבועים ארון-הקודש ועמוד הש''ץ, הוא מקום מושבם של נכבדי הקהל ושל אורחים חשובים. גם חתן, בשבת שלפני או אחרי החתונה. וכן חתן כר-מצווה בשבת בו הוא עולה לתורה, נוהגים בו כבוד ומושיבים אותו במזרח. ובזמננו כל אחד שמרגיש שמגיע לו קצת כבוד מתישב לו במזרח, מעין הדיוט קופץ בראש. ועל זה הפתגם אומר:

בקושי מצחצחים למישהו את המגפיים קוראים אותו למפטיר

צריכים להודות לקל ולהרגיש מאושרים שיש קיר מזרח בבית-הכנסת. בלי הקיר הזה היהודי היה דוחף את עצמו לשבת יותר ויותר קדימה להיות בין הנכבדים והיו ממשיכים להתקדם עד שהיה נעלם באיזה שהוא מקום בסוף העולם ולא היו יכולים למצוא אותו. אבל עכשין שיש קיר מזרח, הוא מגיע רק עד הקיר ואי אפשר להתקדם יותר, כאן זה נעצר...
מספרים על עגלון בעיירה קטנה בפולניה שהתמזל מזלו ובין לילה נהיה עשיר גדול. עבר כמה שנים והוא החליט לקנות לעצמו מושב במזרח. שבת אחת הגיע לבית הכנסת אורח שהכיר את הגביר החדש מהימים שהוא היה לו סוס ועגלה. הוא הסתובב לאחד שישב מאחוריו ושאל:
,,תסלח לי, איך זה שאצלכם בבית הכנסת יושב עגלון במזרח?''
,,אל תתפלא – ענה לו היהודי – כל המזרח מלא סוסים (ביידיש סוס זה גם אידיוט כמו חמור בעברית) אז יש צורך עגלון טוב....''

*Maftir (Hebrew: מפטיר, "concluder") refers to the last person called up to the Torah on Shabbat and holiday mornings: this person also reads the haftarah portion from a related section of the Nevi'im (prophetic books)


Express It In Yiddish Vol 1: Body Language”

500 Yiddish expressions and idioms about the nuances and mannerisms of body language. The body speaks its own language



 אַ גוטע וואָך 

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation

Saturday, July 23, 2016

A Taste of Yiddish 6.45

YIDDISH Has Gone Meshuga!! Everyone Suddenly Wants To Learn Yiddish!! I Guess Because Yiddish In 10 Lessons Is The Best Yiddish Program On The Market!! Before You Know It, You Might Converse In Yiddish Like A Pro!! Listen To The CD In The Car!! Join The Crowds!!

this week's proverbs
דער אמת קען אַרומגיין אַ נאַקעטער, דעם שקר מוז מען בּאַקליידן

transliterated
der emes ken arumgeyn a na'ke'ter, dem sheker muz men bakleydn

the proverb actually means
the truth can walk around naked, falsity must be dressed up

translated to Hebrew
האמת יכולה להסתובב עירומה, השקר חייבים להלביש


or this
די וואָרהייט איז נוצלעך פאַר דעם וואָס הערט זי און שעדלעך פאַר דעם וואָס זאָגט זי

transliterated
di vorheyt iz nutslekh far dem vos hert es un shedlekh far dem vos zogt zi

in English
the truth is useful for the one that hears it and harmful for the one that says it

in Hebrew
האמת מועילה למי ששומע אותה ומזיקה למי שאומר אותה


another
אַ טייל אמת ליגט אין יעדן שפּאַס

transliterated
a teyl emes ligt in yedn shpas

in English
there's some truth in every joke

in Hebrew
בכל צחוק יש קצת מן האמת


how about this
דער אמת איז דער בּעסטער ליגענט

transliterated
der emes iz der bester ligent

in English
the truth is the best lie

in Hebrew
האמת היא השקר הכי טוב


or
אַ האַלבּער אמת איז אַמאָל אַ גאַנצער ליגענט

transliterated
a halber emes iz amol a gantser ligent

in English
a half truth is at times a whole lie

in Hebrew
חצי אמת היא לפעמים שקר גמור


finally
נישט אַלעס וואָס מ'זאָגט מיטן מויל, מיינט מען מיטן האַרצן

transliterated
nit a'les vos m'zogt mitn moyl meyn men mitn hartsn

in English
not everything that is expressed verbally, is meant wholeheartedly

in Hebrew
לא הכל מה שאומרים בפה מתכוונים בלב



Express It In Yiddish Vol 1: Body Language”

500 Yiddish expressions and idioms about the nuances and mannerisms of body language. The body speaks its own language


 אַ גוטע וואָך 

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation








Tuesday, July 19, 2016

A Taste of Yiddish 4.13

YIDDISH Has Gone Meshuga!! Everyone Suddenly Wants To Learn Yiddish!! I Guess Because Yiddish In 10 Lessons Is The Best Yiddish Program On The Market!! By The End Of Summer You Might Converse In Yiddish Like A Pro!! Listen To The CD In The Car!! Join The Crowds!!

this week's proverb
ווער איז רײַך – דער וואָס איז צופרידן מיט זײַן טייל

transliterated
ver iz raykh – der vos iz tsufridn mit zayn teyl

translated to English
who is considered rich – he who is happy with his share (Avot 4:1)

in Hebrew
איזה עשיר – השמח בחלקו (אבות פרק ד משנה א)


on the other hand
די גמרא אין סנהדרין קו: זאָגט:
אַ קעמל איז זיך געגאַנגען זוכן הערנער, האָט מען אים די אויערן אויכעט אָפּגעשניטן

transliterated
a keml iz zikh gegangen zukhn herner, hot men em di oyern oykht opgeshnitn

in English
a camel went looking for horns and had his ears cut off (Sanhedrin 102b)
(he who is not happy with his lot, loses what he already has)

in Hebrew
גמל הלך לבקש לו קרנים, ונכרתו ממנו האזנים
(מי שאיננו מסתפק במה שיש לו, יאבד גם מה שיש לו)

the original quote in Aramaic
גמלא אזלא למבעי קרניה, אודניה דהויה ליה גזיזין מיניה (סנהדין קב:)

אין מדרש קהלת א ל''ד שטייט:
ר' יודן האָט געזאָגט אין נאָמען פון ר' איבו: קײַן מענטש גייט נישט אַוועק פון דער וועלט אַז ער זאָל האָבּן כאָטש האַלבּ פון דעם וואָס ער האָט געגלוסט, נאָר אויבּ ער האָט אַ הונדערט, וויל ער מאַכן דערפון צוויי הונדערט און אויבּ ער האָט צוויי הונדערט, וויל ער מאַכן פון דעם פיר הונדערט.

In Medrish Koheles 1:34 shteyt:
R' Yudn hot gezogt in nomen fun R' Eyvo: kayn mentsh geyt nit a'vek funder velt az er zol hobn khotsh halb fun dem vos er hot geglust, nor oyb er hot a hundert vil er makhn derfun tsvey hundert un oyb er hot tsvey hundert, vil er makhn derfun fir hundert.

The Midrash Ecclesiastes 1:34 states:
R' Yudn said in the name of R' Aivo: No person leaves this world with at least half of his desires actualized, but if he has a hundred he wants two hundred and if he has two hundred he wants four hundred.

בקהלת רבה א' ל''ד כתוב
אמר ר' יודן בשם ר' איבו: אין אדם נפטר מן העולם שכבר השיג חצי ממה שמתאווה לו, אלא אם יש לו מאה הוא רוצה מאתים ואם יש לו מאתים הוא רוצה ארבע מאות.

In Aramaic:
אמר ר' יודן בשם ר' איבו: אין אדם יוצא מן העולם וחצי תאוותו בידו, אלא אן אית ליה מאה, בעי למעבד יתהון תרתין מאוון; ואן אית ליה תרתי מאוון, בעי למעבד יתהון ארבע מאה. (קהלת רבה א' ל''ד)

אַן אינטערעסאַנטער מדרש
מיר האָבּן געלערענט אין נאָמען פון ר' מאירן: ווען אַ מענטש קומט אויף דער וועלט זענען אים די הענט פאַרמאַכט, ווי איינער זאָגט:”די גאַנצע וועלט איז מײַנס, איך וועל זי ירש'ענען.” אָבּער ווען ער גייט אַוועק פון דער וועלט, זענען אים די הענט אָפן, ווי איינער זאָגט: “איך האָבּ נישט גע'ירשענט פון דער וועלט.”
דאָס זאָגט שלמה המלך:

אַזוי ווי ער איז אַרויס פון זײַן מוטערס לײַבּ, נאַקעטערהייט, וועט ער זיך אומקערן אַזוי ווי ער איז געקומען; ער וועט זיך גאָרנישט מיטנעמען פון זײַן גאַנצער האָרעוואַניע (קהלת פרק ה פסוק י''ד)

גניבא האָט געזאָגט ס'איז געגליכן צו אַ פוקס וואָס האָט געפונען אַ ווײַנגאָרטן וואָס איז געווען אַרומגעצוימט פון אַלע זײַטן, נאָר איין שמאָלע לאָך איז דאָרט געווען און ער האָט געוואָלט אַדורכקריכן דורך איר, אָבּער ער האָט נישט געקענט. וואָס האָט ער געטאָן? ער האָט געפאַסט דרײַ טאָג בּיז ער איז געוואָרן מאָגער און שוואַך און איז אַרײַן דורכן לאָך. ער האָט זיך גוט אָנגעגעסן און איז צוריק פעט געוואָרן. האָט ער געוואָלט אַרויסגיין און האָט בּשום אופן נישט געקענט. האָט ער ווידער אַמאָל געפאַסט דרײַ טאָג בּיז ער איז צוריק געוואָרן דאַר און שוואַך אַזוי ווי ער איז געווען פריער און דאַן איז ער צוריק אַרויס. אַז ער איז אַרויס האָט ער זיך אומגעדרייט מיטן פּנים צום ווײַנגאָרטן און געזאָגט: “ווײַנגאָרטן, ווײַנגאָרטן! ווי גוט בּיסטו און ווי גוט זענען דײַנע פּירות וואָס אין דיר! און אַלץ וואָס איז אין דיר איז גוט און איז ווערט לויבּ. אָבּער וואָסער הנאה האָט מען פון דיר? אַזוי ווי איינער גייט אַרײַן אין דיר אַזוי גייט ער אַרויס.” אַזוי אויך איז די וועלט. (קהלת רבה ה' י''ד)

an interesanter medrish
mir hobn gelerent in nomen fun R' Meyern: ven a mentsh kumt af der velt zenen em di hent farmakht, vi eyner zogt, “di gantse velt iz mayns, ikh vel zi yarshenen.” ober ven er geyt a'vek fun der velt, zenen em di hent ofn, vi eyner zogt, “ikh hob nit ge'yarshnt fun der velt.”
dos zogt shloyme hamelekh:
a'zoy vi er iz aroysgekumen fun zayn muters layb, naketerheyt, vet er zikh umkern a'zoy vi er iz gekumen; er vet zikh gornit mitnemen fun zayn gantser horevanye
Gnive hot gezogt, s'iz geglikhn tsu a fuks vos hot gefunen a vayngortn vos iz geven arumgetsoymt fun a'le zaytn, nor eyn shmo'le lokh iz dort geven un er hot gevolt adurkhkrikhn durkh ir, ober er hot nik gekent. vos hot er geton? er hot gefast dray tog biz er iz gevorn moger un shvakh un iz a'rayn durkhn lokh. hot er zikh gut ongegesn un iz tsurik fet gevorn. hot er gevolt a'roysgeyn un hot beshum oyfn nit gekent. hot er vider amol gefast dray tog biz er iz tsurik gevorn dar un shvakh a'zoy vi er iz geven fri'er un dan iz er tsurik a'roys. az er iz a'roys hot er zikh umgedreyt mitn ponim tsum vayngortn un gezogt, “vayngortn, vayngortn! vi gut bistu un vi gut zenen dayne peyres vos in dir! un alts vos iz in dir iz gut un iz vert loyb. ober voser hano'e hot men fun dir? a'zoy vi eyner geyt a'rayn in dir a'zoy geyt er a'roys.” a'zoy oykh iz di velt (koheles ra'be 5:14)

a fascinating Midrash
It was taught in the name of Rabbi Meir when a person comes into this world his hands are clenched as if to say the whole world is mine and I will inherit it. And when he takes leave of the world his hands are spread open as if to say I have inherited nothing from the world. That is what king Solomon writes:

As he had come from his mother's womb, naked, will he return as he had come, he can salvage nothing from his labor to take with him.
(Ecclesiastes 5:14)

The midrash illustrates this with a parable: a fox once came upon a vineyard that was entirely fenced in, except for one opening that was too small for it to enter through. So he fasted for three days until he became lean enough to squeeze through the hole. He ate of the grapes and regained his former size so when he wished to exit, he discovered to his dismay, that he was too large to fit through. He fasted another three days, became lean and emaciated, and went out.When he was outside, he turned his face, gazing at the vineyard and said: “Vineyard, Vineyard! You are beautiful and your fruit is sweet. But what benefit does one have from you? As one enters you so he leaves.” Such is this world. (Ecclesiastes Rabbah 5:14)

 in Hebrew & Aramaic
תני בשם ר' מאיר: כשאדם בא לעולם, ידיו הן קפוצות, כלומר: "כל העולם כולו שלי הוא, אני נוחלו". וכשהוא נפטר מן העולם, ידיו הן פשוטות, כלומר: “לא נחלתי מן העולם הזה כלום". שכן שלמה אומר:

כאשר יצא מבטן אמו ערום ישוב ללכת כשבא, ומאומה לא ישא בעמלו שילך בידו (קהלת רבה ה' יד')

כאשר יצא מבטן אמו.. גניבא אמר: (משל למה הדבר דומה) לשועל שמצא כרם, והיה מסוייג (סגור) מכל פנותיו. והיה שם נקב אחד, ולא הוה יכיל. (לא יכל להיכנס) מה עבד? צם תלת יומין, עד דכחיש ותשש, ועאל בהדא נקובא, ואכל ושמן. בעא למיפק, ולא יכיל מעיבר כלום. חזר וצאים תלת יומין אוחרינן, עד דכחיש ותשש וחזר היך מה דהוה, ונפק. כד נפק, הוה הפיך אפוי ואיסתכל ביה; אמר: "כרמא, כרמא! מה טב את ומה טבין אינון פירין דבגווך! וכל מה דאית בך יאין ומשבחן. ברם מה הניה ממך? כמה דבר נש עליל לגוויך, כך הוא נפיק". כך הוא דין עלמא


a parable about being satisfied with what you have
ס'איז אַמאָל געווען אַ קעניג וואָס האָט געבּויט אַ גרויסן פּאַלאַץ אין מיטן שטאָט אַרומגענומען מיט אַ פּראַכטפולן גאָרטן, אינעווייניק פרוכט בּיימער, הערליכע רויזן מיט די שענסטע בּלומען. ס'האָט געשמעקט ווי אַ ריח פון גן עדן. ס'איז געשטאַנען אַ שילד אויסגעקריצט דערויף, “דער פּאַלאַץ מיטן גאָרטן וועט דער קעניג אַוועק שענקען דער וואָס איז צעפרידן מיט זײַן חלק. זענען אַדורכגעגאַנגען פאַרשידענע מענטשן, געזען דעם פּאַלאַץ מיטן שילד, האָבּן זיי געטראַכט בּײַ זיך, דאָס איז זיכער נישט פאַר מיר, ווײַל דער מענטש איז קיינמאָל נישט צופרידן מיט וואָס ער האָט, ווי די גמרא זאָגט, “ווער עס האָט הונדערט וויל צוויי הונדערט". און אָט איז אַדורכגעגאַנגען א רײַכער מכובּדיקער מאַן, וואס איז געווען געבּענטשט מיט רײַכטום, כּבוד און א שיינע משפּחה, אַן אָנגעזעענער מענטש. ער האָט בּאַמערקט דעם טאָוול און האָָט געטראַכט בּײַ זיך 'פאַר וועמען איז די גאַנצע פּראַכט אַז נישט פאַר מיר' און האָט גענומען רשות אַרײַנגיין צום קעניג און האָט אים געזאָגט, “אדוני המלך, ג-ט האָט מיך געשאָנקען מיט אַלעם גוטס און איך בּין אַ שמח בּחלקו און דער קעניג דאַרף האַלטן וואָרט און מיר שענקען דעם פּאַלאַץ מיטן גאָרטן.
דער מלך רופט זיך אָן צו אים, “שוטה וואָס דו בּיסט, אויבּ דו בּיסט טאַקע אַ שמח בּחלקו, אַזוי ווי דו פּראָקלאַמירסט, פאַרוואָס האָסטו געלייגט אַן אויג אויף מײַן פּאַלאַץ. דו דאַרפסט דאָך זײַן צופרידן מיט וואָס דו האָסט! נישט זיך פאַרגלוסטן וואָס יענער האָט.

transliterated
s'iz amol geven a kenig vos hot geboyt a groysn pa'lats in mitn shtot a'rumgenumen mit a prakhtfuln gortn, i'ne'veynik frukht beymer, herlikhe royzn mit di shenste blumen. s'hot geshmekt vi a reyakh fun gan eydn. s'iz geshtanen a shild oysgekritst deroyf , “der palats mitn gortn vet der kenig a'vek shenken der vos iz tsufridn mit zayn kheylek.” zenen adurkhgegangen farshide'ne mentshn, gezen dem palats mitn shild, hobn zey getrakht ba zikh, dos iz zikher nit far mir,vayl der mentsh is keynmol nit tsufridn mit vos er hot, vi di ge'mo're zogt,”ver es hot hundert vil tsvey hundert.” un ot iz adurkhgegangen a raykher mekhubediker man, vos iz geven gebentsht mit raykhtum, koved un a sheyne mishpokhe, an ongeze'ener mentsh. er hot bamerkt dem tovl un hot getrakht ba zikh,'far vemen iz di gantse prakht az nit far mir' un hut genumen reshus a'rayngeyn tsum kenig un hot em gezogt, a'doyni hamelekh, g-t hot mikh geshonkn mit a'lem guts un ikh bin a someyakh bekhelko un der kenig darf haltn vort un mir shenken dem palats mitn gortn.”
der melekh ruft zikh on tsu em, “shoy'te vos du bist, oyb du bist ta'ke a someyakh bekhelko, azoy vi du proklamirst, farvos hostu geleygt an oyg af mayn palats? du darfst dokh zayn tsufridn mit vos du host? nit zikh farglustn vos yener hot?

a parable in English
There was once a king that built a huge palace surrounded by beautiful gardens and put up a sign that said, “The palace and its gardens shall be given as a gift from the king to the person who is happy with his share. Several people passed by, saw the sign and thought to themselves, “that's not for me, as stated 'he, who has a hundred wants two hundred', and is not happy with his lot.. And just then a wealthy respected man, that was blessed with wealth, honor, a glorious family , smug and happy all around, noticed the sign and thought to himself, this is definitely something I am eligible to receive. He got permission to see the king and said to him, “G-d granted me health and wealth and everything I can only ask for. I am happy with my lot and since you promised it to the person who is happy with his lot, you should make good on your promise and grant me the palace and its gardens.” The king replied to him, “Fool, if you are really happy with your share as you stated, why did you cast your eyes in the direction of my palace and its gardens. Aren't you satisfied with what you have. Does it not say and thou shalt not covet your neighbor's house....?”

in Hebrew
מעשה במלך אחד שבנה במרכז העיר ארמון נהדר ומרהיב עין, וסביבו נטע גן נפלא עצי פרי ושושנים ופרחים, וריח לו כלבנון, וקבע בו שלט קטן, וחרט עליו: " הארמון והגן האלה יינתנו במתנה על ידי המלך לאדם השמח בחלקו". עברו כמה בני אדם וראו את הארמון ואת השלט שעליו, וכל אחד חשב לעצמו בודאי שלא בשבילי יהיה הארמון הזה, כי מי שיש לו מנה רוצה מאתיים, ואינו שמח בחלקו. והנה עבר שם איש עשיר ונכבד, שזכה לעושר וכבוד ולמשפחה מפוארת, והוא מדושן עונג, ומאושר בכל ענייניו, וראה את השלט, ויאמר בלבו, הלא למי כל חמדת ישראל אם לא בשבילי, ויטול רשות ויכנס אל המלך, ויפנה אליו לאמור, הנה חנני ה' ויש לי כל טוב, ואני שמח בחלקי, ועל המלך לקיים מוצא שפתיך תשמור ועשית, חושבני שהארמון והגן אשר סביבו מגיעים לי. ויאמר לו המלך, שוטה שבעולם, אם אתה שמח בחלקך, כאשר דיברת, למה לטשת עין על ארמוני והגן שסביבו, הלא די לך במה שיש לך, ולא תחמוד את אשר לרעך?
(הרב עובדיה יוסף, ענף עץ אבות, רלג)


Express It In Yiddish Vol 1: Body Language”

500 Yiddish expressions and idioms about the nuances and mannerisms of body language. The body speaks its own language


 אַ גוטע וואָך 

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation