Saturday, August 9, 2014

A Taste of Yiddish 4.48

Yiddish In 10 Lessons!! Give the Gift of Continuity!!
A Fantastic Project For The Summer!!

Stay Connected To The Jewish Culture Through YIDDISH!!



this week's proverb
ווער עס מיינט אַז מיט געלט קען מען אַלעס טאָן, איז אַליין אויך פעאיק אַלעס צו טאָן פאַר געלט

transliterated
ver es meynt az mit gelt ken men a'les ton, iz a'leyn oykh fe'yik a'les tsu ton far gelt

translated to English
he who thinks that money can do anything is also capable of doing anything for money

translated to Hebrew
מי שחושב שעם כסף אפשר לעשות הכל, מסוגל לעשות הכל בשביל כסף



אָפּגעבּן כּבוד די רײַכע
אַ רײַכער ייד האָט אַמאָל געהאַט אַ דין תּורה מיט אַן אָרעמאַן, האָט דער רב געפונען אַז דער
אָרעמאַן האָט רעכט. רופט זיך אָן דער גביר צום רב מיט אַ נגיד'ישער עזות "איך מוז אײַך זאָגן, אַז איך ווייס נישט צו איך מעג אײַך אויף ווײַטער רופן רבּי ווײַל אויף רבּי'ן ווייסט איר דאָך וואָס די גמרא זאָגט: 'רבי מכבּד עשירים' דאָס הייסט רבּי האָט אָפּגעגעבּן כּבוד פאַרן עושר, און איר פירט זיך נישט אַזוי.”
"איר האָט אַ טעות אין פּשט" זאָגט דער רב. ''רבּי מכבד עשירים, האָט גאָר אַן אַנדער מײן. אויבּ איר געדענקט שטייט אין דער משנה אַזוי: 'חרש שוטה וקטן פּגיעתם רעה' דאָס הייסט אַ טויבּער, אַ נאַר אָדער אַ קליינער איז שלעכט זיך צו בּאַגעגענען מיט זיי. 'הם שחבלו בּאחרים פּטורים ואחרים שחבלו בּהם חייביםאויבּ זיי שעדיקן יענעם, זענען זיי פּטור פון בּאַצאָלן די שאָדענס, אַז יענער שעדיקט זיי איז ער חייב. אייגנטלעך, וואָלט רבּי געדאַרפט צו די דרײַ צורעכענען נאָך אַ פערטן, דעם עושר. ער פּאַסט זיך זייער גוט צו צו די אַנדערע דרײַ. ער מעג זײַן דער גרעסטער שוטה, נאָר וויבּאַלד ער פאַרמאָגט אַ פּאָר גראָשן, מיינט מען אַז ער איז דער גרעסטער חכם. נאָר רבּי האָט נישט געוואָלט דעם גביר אָנטאָן אַזאַ אומ-כּבוד, האָט ער אים נישט אַרײַנגעשטעלט אין דער משנה צוזאַמען מיט זיי. מיט דעם האָט רבּי אַרויסגעוויזן אַז ער איז מכבּד עשירים...'' 


opgebn koved di raykhe - transliterated
a raykher yid hot amol gehat a din toyre mit an o'reman, hot der rov gefunen az dero'reman hot rekht. ruft zikh on der gevir tsum rov mit a negidisher a'zes,“ikh muz aykh zogn, az ikh veys nit tsu ikh meg aykh af vayter rufn re'be, vayl af rebe'n veyst ir dokh vos di gemo're zogt, 're'be mekhabed a'shirim' dos heyst re'behot opgegebn koved farn oysher' un ir firt zikh nit azoy.”“ir hot a to'us in pshat,” zogt der rov. 're'be mekhabed a'shirim' hot gor an andermeyn. oyb ir gedenkt, shteyt in der mishne a'zoy: 'kheresh shoyte vekoton pegi'osomro', dos hesyt, a toyber, a nar, oder a kleyner iz shlekht zikh bagegenen mit zey. 'heym shekhovlu b'akheyrim peturim ve'a'kheyrim shekhovlu bohem kha'yovim'.oyb zey shedikn yenem, zenen zey poter fun batsoln di shodens, az yener shedikt zeyiz er khayev. eygntlekh, volt re'be gedarft tsu di dray tsu'rekhenen nokh a fertn,dem oysher. er past zikh gut tsu, tsu di ande're dray. er meg zayn der grester shoyte,nor vibald er farmogt a por groshn, meynt men az er iz der grester khokhem. norre'be hot nit gevolt dem gevir onton a'za um-koved, hot er em nit a'rayngeshtelt in der mishne tsuzamen mit zey. mit dem hot re'be a'roysgevizn az er iz mekhabedashirim...”


Rebbe Respects the Affluent
A well-to-do Jew once had a dispute with a poor person and came to the Rabbi, that he should rule on the dispute. The Rabbi was in favorof the poor person. The wealthy Jew in his arrogance quipped,“I am not sure than I can continue calling you Rabbi, because it is wriitten in theTalmud that 'Rebbe honored the rich', and you don't seem to be following his example.”"You seem to be mistaken in its interpretation,” retorted the Rabbi.“The Mishne states as follows: 'A deaf-mute, an idiot and a minor are awkward todeal with,as he who injures them is liable (to pay), whereas if they injure otheres they are exempt' when Rebbe assembled the Mishnayos he was comptemplating adding a fourth tothe list, 'the rich man', for he can be dumb, deaf and stupid, be arrogant, do as hepleases yet people think of him as clever because he has some money. “This is,concluded the Rabbi, “what the Talmud means that “Rebbe honored the rich” thathe didn't include the rich person in the Mishne together with the deaf-mute, idiotand minor...”


מכבד עשירים
ליהודי עשיר היה דין תורה עם עני, והרב פסק לטובת העני. העיר לו העשיר ברוב חוצפתו:אני חייב להגיד לך שאני לא בטוח שאפשר לקרוא לך רבי מהיום והלאה. כי ידוע הגמראש'רבי מכבד עשירים',יואתה לא מתנהג לפי הכלל הזה.''י"יש לך טעות בפשט,” החזיר לו הרב. "פירוש הגמרא היא לגמרי שונהממה שאתה חושב. אם זכור לך, כתוב במשנה בבבא קמא בפרק השמיני ככה: 'חרש שוטה וקטן פגיעתם רעה,הם שחבלו באחרים פטורים ואחרים שחבלו בהם חייבים'.ישרבי סידר את המשניות הוא התלבט אם לצרף לשלושת האלה עוד רביעי,יאת העשיר. הוא מתאים בדיוק עם האחרים. העשיר יכול להיות הטיפש הכי גדול בעולם,ירק שיש לו קצת כסף הוא פתאום נחשב החכם של הדור.בזה רבי כיבד את העשיר שלא הכניס אותו למשנה יחד עם החרש שוטה וקטן....''


Check Out The Latest Selection From LechayimBooks 
Of The Jewish Top Selling Books

Just In Shaar Hagilgulim - Gate of Incarnation


אַ גוטע וואָך 

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation


No comments:

Post a Comment