Saturday, August 30, 2014

A Taste of Yiddish 4.51

this week's proverb
איין אומגליק לערענט אונדז אויס מער ווי טויזענט עצות

eyn umglik lernt undz oyz mer vi toyzent eytses

the proverb actually means
one tragedy teaches us more than a thousand pieces of advice

translated to Hebrew
טרגדיה אחת מלמדת אותנו יותר מאלף עצות

To purchase my book “Yiddish In 10 Lessons” click below

Yiddish In 10 Lessons”
workbook and CD's
א גוטע וואָך
Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language
(if for some reason you stop receiving the emails, just check your spam. To avoid that from happening, just add my email address to your address book or send me an email)
A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation

Friday, August 29, 2014

Yiddish Expressions 1.28

Master the Yiddish language while having fun with "Yiddish In 10 Lessons"

To make grandiose promises like a huge return on an investment, or campaign promises, enormous tasks

להבטיח הרים וגבעות, עולם ומלואו

צוזאָגן פּיתום ורעמסס

tsuzogn pisom v'ramseys

to promise someone Pithom and Raamses

להבטיח פיתום ורעמסס

Yiddish is rich with expressions. In fact, sometimes the same phrase can be said in a number of different ways. I try to bring the unique ones, where it is is not obvious from the literal translation what the expression means.

Friday, August 22, 2014

Yiddish Expressions 1.28

Keep The Tradition Going!!
Learn Yiddish For A Song!!

Click Below!
How would you say in Yiddish 'paying through the nose', overpaying, paying without considering the price
איך מתארים ביידיש לשלם מחיר יקר, בלי חשבון

צאָלן אין הימל אַרײַן

tsoln in himl arayn

paying through the sky (roof)

לשלם לתוך השמים
(מחירים עד לשמים)

Yiddish is rich with expressions. In fact, sometimes the same phrase can be said in a number of different ways. I try to bring the unique ones, where it is is not obvious from the literal translation what the expression means.

Saturday, August 9, 2014

A Taste of Yiddish 4.48

Yiddish In 10 Lessons!! Give the Gift of Continuity!!
A Fantastic Project For The Summer!!

Stay Connected To The Jewish Culture Through YIDDISH!!

this week's proverb
ווער עס מיינט אַז מיט געלט קען מען אַלעס טאָן, איז אַליין אויך פעאיק אַלעס צו טאָן פאַר געלט

ver es meynt az mit gelt ken men a'les ton, iz a'leyn oykh fe'yik a'les tsu ton far gelt

translated to English
he who thinks that money can do anything is also capable of doing anything for money

translated to Hebrew
מי שחושב שעם כסף אפשר לעשות הכל, מסוגל לעשות הכל בשביל כסף

אָפּגעבּן כּבוד די רײַכע
אַ רײַכער ייד האָט אַמאָל געהאַט אַ דין תּורה מיט אַן אָרעמאַן, האָט דער רב געפונען אַז דער
אָרעמאַן האָט רעכט. רופט זיך אָן דער גביר צום רב מיט אַ נגיד'ישער עזות "איך מוז אײַך זאָגן, אַז איך ווייס נישט צו איך מעג אײַך אויף ווײַטער רופן רבּי ווײַל אויף רבּי'ן ווייסט איר דאָך וואָס די גמרא זאָגט: 'רבי מכבּד עשירים' דאָס הייסט רבּי האָט אָפּגעגעבּן כּבוד פאַרן עושר, און איר פירט זיך נישט אַזוי.”
"איר האָט אַ טעות אין פּשט" זאָגט דער רב. ''רבּי מכבד עשירים, האָט גאָר אַן אַנדער מײן. אויבּ איר געדענקט שטייט אין דער משנה אַזוי: 'חרש שוטה וקטן פּגיעתם רעה' דאָס הייסט אַ טויבּער, אַ נאַר אָדער אַ קליינער איז שלעכט זיך צו בּאַגעגענען מיט זיי. 'הם שחבלו בּאחרים פּטורים ואחרים שחבלו בּהם חייביםאויבּ זיי שעדיקן יענעם, זענען זיי פּטור פון בּאַצאָלן די שאָדענס, אַז יענער שעדיקט זיי איז ער חייב. אייגנטלעך, וואָלט רבּי געדאַרפט צו די דרײַ צורעכענען נאָך אַ פערטן, דעם עושר. ער פּאַסט זיך זייער גוט צו צו די אַנדערע דרײַ. ער מעג זײַן דער גרעסטער שוטה, נאָר וויבּאַלד ער פאַרמאָגט אַ פּאָר גראָשן, מיינט מען אַז ער איז דער גרעסטער חכם. נאָר רבּי האָט נישט געוואָלט דעם גביר אָנטאָן אַזאַ אומ-כּבוד, האָט ער אים נישט אַרײַנגעשטעלט אין דער משנה צוזאַמען מיט זיי. מיט דעם האָט רבּי אַרויסגעוויזן אַז ער איז מכבּד עשירים...'' 

opgebn koved di raykhe - transliterated
a raykher yid hot amol gehat a din toyre mit an o'reman, hot der rov gefunen az dero'reman hot rekht. ruft zikh on der gevir tsum rov mit a negidisher a'zes,“ikh muz aykh zogn, az ikh veys nit tsu ikh meg aykh af vayter rufn re'be, vayl af rebe'n veyst ir dokh vos di gemo're zogt, 're'be mekhabed a'shirim' dos heyst re'behot opgegebn koved farn oysher' un ir firt zikh nit azoy.”“ir hot a to'us in pshat,” zogt der rov. 're'be mekhabed a'shirim' hot gor an andermeyn. oyb ir gedenkt, shteyt in der mishne a'zoy: 'kheresh shoyte vekoton pegi'osomro', dos hesyt, a toyber, a nar, oder a kleyner iz shlekht zikh bagegenen mit zey. 'heym shekhovlu b'akheyrim peturim ve'a'kheyrim shekhovlu bohem kha'yovim'.oyb zey shedikn yenem, zenen zey poter fun batsoln di shodens, az yener shedikt zeyiz er khayev. eygntlekh, volt re'be gedarft tsu di dray tsu'rekhenen nokh a fertn,dem oysher. er past zikh gut tsu, tsu di ande're dray. er meg zayn der grester shoyte,nor vibald er farmogt a por groshn, meynt men az er iz der grester khokhem. norre'be hot nit gevolt dem gevir onton a'za um-koved, hot er em nit a'rayngeshtelt in der mishne tsuzamen mit zey. mit dem hot re'be a'roysgevizn az er iz mekhabedashirim...”

Rebbe Respects the Affluent
A well-to-do Jew once had a dispute with a poor person and came to the Rabbi, that he should rule on the dispute. The Rabbi was in favorof the poor person. The wealthy Jew in his arrogance quipped,“I am not sure than I can continue calling you Rabbi, because it is wriitten in theTalmud that 'Rebbe honored the rich', and you don't seem to be following his example.”"You seem to be mistaken in its interpretation,” retorted the Rabbi.“The Mishne states as follows: 'A deaf-mute, an idiot and a minor are awkward todeal with,as he who injures them is liable (to pay), whereas if they injure otheres they are exempt' when Rebbe assembled the Mishnayos he was comptemplating adding a fourth tothe list, 'the rich man', for he can be dumb, deaf and stupid, be arrogant, do as hepleases yet people think of him as clever because he has some money. “This is,concluded the Rabbi, “what the Talmud means that “Rebbe honored the rich” thathe didn't include the rich person in the Mishne together with the deaf-mute, idiotand minor...”

מכבד עשירים
ליהודי עשיר היה דין תורה עם עני, והרב פסק לטובת העני. העיר לו העשיר ברוב חוצפתו:אני חייב להגיד לך שאני לא בטוח שאפשר לקרוא לך רבי מהיום והלאה. כי ידוע הגמראש'רבי מכבד עשירים',יואתה לא מתנהג לפי הכלל הזה.''י"יש לך טעות בפשט,” החזיר לו הרב. "פירוש הגמרא היא לגמרי שונהממה שאתה חושב. אם זכור לך, כתוב במשנה בבבא קמא בפרק השמיני ככה: 'חרש שוטה וקטן פגיעתם רעה,הם שחבלו באחרים פטורים ואחרים שחבלו בהם חייבים'.ישרבי סידר את המשניות הוא התלבט אם לצרף לשלושת האלה עוד רביעי,יאת העשיר. הוא מתאים בדיוק עם האחרים. העשיר יכול להיות הטיפש הכי גדול בעולם,ירק שיש לו קצת כסף הוא פתאום נחשב החכם של הדור.בזה רבי כיבד את העשיר שלא הכניס אותו למשנה יחד עם החרש שוטה וקטן....''

Check Out The Latest Selection From LechayimBooks 
Of The Jewish Top Selling Books

Just In Shaar Hagilgulim - Gate of Incarnation

אַ גוטע וואָך 

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation

Friday, August 8, 2014

Shabbos Is Coming - Let's Ease Into It With Some Music

From My Father's Collection

Yismechu Bemalchuscho
ישמחו במלכותך

Menucha Vesimcha
מנחה ושמחה

Yismechu Bemalchuscho

יִשְׂמְחוּ בְמַלְכוּתְךָ שׁוֹמְרֵי שַׁבָּת וְקוֹרְאֵי עֹנֶג
yismechu bemalchuscho, shomrei shabos vekorei oineg
עַם מְקַדְּשֵׁי שְׁבִיעִי, כֻּלָּם יִשְׂבְּעוּ וְיִתְעַנְּגוּ מִטּוּבֶךָ,
am mekadshei shevii, kulom yisbe'u v'yis'angu mituvecho

וּבַשְּׁבִיעִי רָצִיתָ בּוֹ וְקִדַּשְׁתּוֹ
u'vashvii rotziso boi vekidashtoi
חֶמְדַּת יָמִים אוֹתוֹ קָרָאתָ, זֵכֶר לְמַעֲשֵׂה בְרֵאשִׁית
chemdas yomim oi'soi koroso, zeicher lemasei bereishis

Menucha Vesimcha

מְנוּחָה וְשִׂמְחָה אוֹר לַיְּהוּדִים
menucha vesimcha oir layehudim

יוֹם שַׁבָּתוֹן יוֹם מַחֲמַדִּים
yoim shaboson yoim machmadim

שׁוֹמְרָיו וְזוֹכְרָיו הֵמָּה מְעִידִים
shoimrov vezoichrov heimo me'idim

כִּי לְשִׁשָּׁה כֹּל בְּרוּאִים וְעוֹמְדִים
ki leshisho koil beru'im veoim'dim

שְׁמֵי שָׁמַיִם אֶרֶץ וְיַמִּים
shemei shomayim erets veyamim

כָּל צְבָא מָרוֹם גְּבוֹהִים וְרָמִים
kol tsevo morom gevoihim veromim

תַּנִּין וְאָדָם וְחַיַּת רְאֵמִים
tanin ve'odom ve'chayas re'eimim

כִּי בְּיָהּ יְיָ צוּר עוֹלָמִים
ki be'ko hasem tzur oylomim.

הוּא אֲשֶׁר דִּבֶּר לְעַם סְגֻלָּתוֹ
hu asher diber le'am segulosoi

שָׁמוֹר לְקַדְּשׁוֹ מִבֹּאוֹ וְעַד צֵאתוֹ
shomoir lekadshoi miboi'oi ve'ad tzeisoi

שַׁבָּת קֹדֶשׁ יוֹם חֶמְדָּתוֹ
shabo koidesh yoim chemdosoi

כִּי בוֹ שָׁבַת אֵל מִכָּל מְלַאכְתּוֹ
ki voi shovas keil mikol melachtoi

בְּמִצְוַת שַׁבָּת אֵל יַחֲלִיצָךְ
bemitzvas shabos keil yachlitzoch

קוּם קְרָא אֵלָיו יָחִישׁ לְאַמְּצָךְ
kum kero eilov yochish le'amtzoch

נִשְׁמַת כָּל חַי וְגַם נַעֲרִיצָךְ
nishmas kol chai vegam na'ritzoch

אֱכוֹל בְּשִׂמְחָה כִּי כְּבָר רָצָךְ
echoil besimcho ki kevar rotzoch

בְּמִשְׁנֶה לֶחֶם וְקִדּוּשׁ רַבָּה
bemishne lechem vekidush rabo

בְּרוֹב מַטְעַמִּים וְרוּחַ נְדִיבָה
beroiv matamim veru'ach nedivo

יִזְכּוּ לְרַב טוּב הַמִּתְעַנְּגִים בָּהּ
yizku lerav tuv hamis'angim bo

בְּבִיאַת גּוֹאֵל לְחַיֵּי הָעוֹלָם הַבָּא
bevi'as goi'el lechayei haoilom habo

Yiddish Expressions 1.25

Master the Yiddish language with
 "Yiddish In 10 Lessons"

one who has gone through a myriad of jobs – flit from one ideology to another

אחד שעבד בכל מיני עבודות – מי שעובר מאידיאולוגיה אחת לשניה

געדינט אלע עבודה זרות

gedint a'le avoyde zores

worshipped all of the various idols

עבד כל העבודות זרות

Yiddish is rich with expressions. In fact, sometimes the same phrase can be said in a number of different ways. I try to bring the unique ones, where it is is not obvious from the literal translation what the expression means.

Saturday, August 2, 2014

A Taste of Yiddish 4.47

Explore Your Israel – Join Us on 8/13

this week's saying
וואָס איינער וואָלט גערן געהאַט, דאָס חלומ'ט זיך אים בּײַנאַכט

vos eyner volt gern gehat, dos kholemt zikh em banakht

what a person would gladly have, he dreams about at night

in Hebrew
למַה שהאדם עורג, עליו הוא חולם

in Aramaic
אין מראין לו לאדם אלא מהרהורי לבו״ (ברכות נ״ה:)י
you don't show to a person (dream) only what he thinks of during the day

דאָס טרעפט זיך נאָר אין אַ חלום - יידיש
איך גיי אין גאַס, אײַנקויפן עסנוואַרג לכּבוד שבּת. ס'איז פרײַטיק נאָכמיטאָג. איך שלעפּ זיך מיטן

dos treft zikh nor in a kholem - transliterated
ikh gey in gas aynkoyfn esnvarg lekoved shabes. s'iz fraytik nokhmitog. ikh shlep zikh mitn

Dream On - English
I am walking in the street, shopping food for Shabbos. It's Friday afternoon. I am dragging along my

בחלום הלילה - עברית
אני הולך לי ברחוב, לקנות אוכל לכבוד שבת. יום שישי אחרי הצהרים. אני נסחב עם

וועגעלע, אָנגעלאָדענט מיט פאַרשידענע גוטע מאכלים, נאַשעריי, געטראַנקען און כּל מילי דמיטיב,

vegele, ongelodent mit farshide'ne gu'te makholem, nasheray, getranken un kol miley d'meytiv,

shopping cart, loaded with a variety of good food, snacks, drinks and lots of goodies,

עגלה, מלא מאכלים טובים, חטיפים, שתיה קלה וכל המטעמים, בלב ירושלים.י

אינעם האַרץ פון ירושלים. איך הייבּ אויף די אויגן און זע אַ כאַליאַסטרע פון מענער און פרויען על פּי רוב

i'nem harts fun yerushalayim. Ikh heyb af di oygn un ze a chalasttre fun menr un froyen, al pi rov

in the heart of Jerusalem. I raise my eyes and notice a group of men and women, mostly

אני מרים את העיניים ושם לב לחבורת גברים ונשים רובם

מיטל-עלטערע און מ'פלאָטערט מיט פּלאַקאַטן וואָס רופן אַרויס צו בּאַפרייען די איינגענומענע

mitl-eltere un m'flotert mit plakatn vos rufn a'roys tsu bafrayen di eyngenumene

middle-aged, fluttering posters that calls out to free the occupied

בגיל העמידה מניפים כרזות לשיחרור האדמות הכבושות

טעריטאָריעס און מ'זאָל אויפהערן פאַרגיסן אומשולדיגע פּאַלאַסטינישע בּלוט. געהערט אַ חוצפּה! בּײַ

teratoryes un m'zol ufhern fargisn umshuldike palestinishe blut. gehert a khutspe! ba

territories and to stop spilling innocent Palastinian blood. Do you hear the Chutzpah! By

ושיפסיקו לשפוך דם ערבים החפים מפשע. שמעתם חוצפה! אצלנו

אונדז ווערט פאַרגאָסן בּלוט פון אונדזערע זעלנער און זיי זענען פאַרנומען בּאַזאָרגן די חיות וואָס

undz vert fargusn blut fun undzere zelner un zey zenen farnumen bazorgn di khayes vos

us, the innocent blood of our soldiers are being spilled and they are worried about fight the animals

נשפך דם חיילנו וילדינו והם עסוקים בלדאוג לחיות טרף האלה הרוצים רק

זוכן אונדז צו פאַרניכטן. מײַן בּלוט האָט גענומען קאָכן אָבּער איך האָבּ זיי נישט פאַרגינען די

zukhn undz tsu farnikhtn. mayn blut hot genumen kokhn. ober ikh hob zey nit farginern di

that are looking to destroy us. My blood began to boil, but I didn't want to give them the satisfaction

להשמיד אותנו. הדם שלי התחיל לרתוח אבל לא פרגנתי להם את התענוג שיחשבו

צופרידענהייט אַז ס'קוקט זיך ווער אום אויף זיי. די גאַנצע סיבּה וואָס זיי קומען אַהער דעמאָנסטרירן

tsufridenheyt az s'kukt zikh ver um af zey. di gantse si'be vos zey kumen a'her demonstrirn

that someone is noticing them. The only reason they are here to demonstrate

שמישהו שם לב עליהם. כל הסיבה שבאים לכאן להפגין

איז דאָך נאָר אַז מענטשן זאָלן רעאַגירן און אַז מ'מאַכט זיך נישט וויסענדיק האָבּן זיי נישט פאַר וועמען

iz dokh nor az mentshn zoln re'agirn un az m'makht zikh nit visndik hobn zey nit far vemen

is to make people react and if you just ignore them, they won't have for whom

זה רק בכדי שאנשים יגיבו ובאם לא שמים לב אליהם אין להם למי

צו פאַרקויפן זייערע נאַרישקייטן.י

tsu farkoyfn zeyere narishkeytn

to sell their stupidity.

.למכור את השטויות שלהם

פּונקט האָבּ איך הײַנט געליינט אַז די לינקע ריכטן זיך אויף אַ גרויסע דעמאָנסטראַציע מאָרגן נאַכט

punkt hob ikh haynt geleynt az di linke rikhtn zikh af a groyse demonstratsye morgn nakht,

It so happens that I read today that the leftists are getting ready for a demonstration tomorrow night,

בדיוק היום קראתי שהשמאלנים מתכוננים להפגנה גדולה מחר בערב,י

שבּתע נאַכטס, אין תּל אביב.י

shabeyse nakhts, in Tel Aviv

Saturday night in Tel Aviv.

.מוצאי שבת, בתל אביב

וואָס זאָל איך אײַך זאָגן, וואָס איך האָבּ זיי געווינטשן זאָלן מײַנע גוטע פרײַנד קיינמאָל נישט וויסן.י

vos zol ikh aykh zogn, vos ikh hob zey gevintshn, zoln mayne gu'te fraynd keynmol nit visn.

What should I tell you, what I wished on them, my good friends should never know from

מה אגיד לכם, מה שאני ברכתי אותם שהידידים שלי לא ידעו מעולם.י

פרײַטיק צו נאַכטס, שוין געווען גאַנץ שפּעט. איך לייג זיך שלאָפן און פאַל אַרײַן אין אַ טיפן שלאָף.י

fraytik tsu nakhts, shoyn geven gants shpet. Ikh leyg zikh shlofn un fal arayn in a tifn shlof.

Friday night, it was already quite late, I go to sleep, and fall into a deep sleep.

ליל שבת, השעה היתה מאוחרת, נשכבתי לישון ונרדמתי לתוך שינה עמוקה

ּאיך געדענק נישט דאָס לעצטע מאָל וואָס איך האָב געחלומט. איך געפון זיך אין תּל אביב אין

ikh gedenk nisht dos letste mol vos ikh hob gekholemt. Ikh gefun zikh in Tel Aviv in

I don't remember the last time the I dreamed. I find myself in Tel Aviv in

אני לא זוכר את פעם האחרונה שהיה לי חלום. אני מוצא את עצמי בתל אביב

אַ ריזיקן אָפענעם פּלאַץ וואָס האָט זיך לעצטענס געעפענט פאַר פאַרזאַמלונגען. אויף דער זײַט

a rizikn ofenem plats vos hot zikh letstens ge'efent far farzamlungen. af der zayt

a huge open square, that was recently opened to the public. On the side

בככר ענקית פתוחה לרווחה שנפתחה לאחרונה לציבור. לצידה

האָט מען געבּויט אַ ריזיקן שפּאָגל-נייעם שוץ-בּאַהעלטעניש, אַ געבּיידע אונטער דער ערד, צו שיצן דאָס

hot men geboyt a rizikn, shpogl nayem shuts-baheltenish, a gebey'de unter der erd, tsu shitsn dos

they built a huge, brand new shelter, underground to shield the

בנו מקלט ענק חדש, מבנה מתחת לאדמה, להגן על

.פאָלק פון בּאָמבּעס

folk fun bom'bes.

public from bombs.

.העם מפצצות

די אויטאָבּוסן הייבּן זיך אָן אָנרוקן איינס בּײַ איינס. עס קלעטערן אַראָפּ די טרעפּ אַ בּאַנדע אַלטע

di otobusn heybn zikh on onrukn eyns ba eyns. es kletern a'rop di trep a ban'de al'te

The buses start rolling in one by one. A group of older people clambered down the steps,

האוטובוסים מתגלגלים לקראת הככר, אחת אחת. קבוצה של זקינים מכתתים רגליהם,

לײַט, קוים וואָס זיי שלעפּן זיך, מענער און פרויען. זיי האַלטן זיך אָן איינער אין צווייטן אַז נישט

layt, kam vos zey shlepn zikh, mener un froyen. zey haltn zikh on eyner in tsvetn, az nit

barely dragging themselves, men and women. They hold on to each other, so they

בקושי זוחלים, אנשים ונשים. אוחזים זה בזה, אחרת עוד יצטרכו להרים אותם מהריצפה

קענען זיי נאָך אַוועקפאַלן. זיי שלעפּן אַרויס די גרויסע שוואַרצע פּלאַקאַטן און מ'נעמט זיך

kenen zey nokh a'vekfaln. zey shlepn aroys di groyse shvartse plakatn un m'nemt zikh

shouldn't tumble over each other. They pull out the big black banners and begin

מושכים החוצה הכרזות השחורות ומתחילים

דעמאָנסטרירן. אַ טייל פון די פּנימ'ער זענען מיר געווען קענטלעך פון די פריעריקע דעמאָנסטראַציע.י

demonstrirn. a teyl fun di penemer zenen mir geven kentlekh fun di fririke demonstratsye.

demonstrating. Some of the faces looked familiar from the previous protest

להפגין. חלק מהפרצופים היו לי מוכר מההפגנה הקודמת

איך האָבּ זיך דערמאַנט אין אַ משנה אין קינים פרק ג' משנה ו' זקני עם הארץ--כל זמן

ikh hob zikh dermant in a mishne in kinim perek 3 mishne 6 “zikney am ha'aretz-kol zman

I remembered a Mishne in Tractate Kinim chapter 3 Mishne 6.

נזכרתי במשנה במסכת קינים פרק ג משנה ו'. שם כתוב "זקני עם הארץ, כל זמן

שהן מזקינין--דעתן מיטרפת עליה, דאָס הייסט אומגעלערנטע עלטערע מענטשן, וואָס עלטער זיי ווערן,י

sh'heyn mazkinin-daton mitrefes o'le'ho,” dos heyst, um'gelerente eltere mentshn, vos elter zey vern

It states, “elderly unlearned people, the older they get,

"שהן מזקינין, דעתן מיטרפת עליה

.אַלץ מער ווערט זייער שכל צעמישט

alts mer vert zeyer seykhl tsemisht.

the more their brain gets confused.

.פשוט משתגעים מריקנות

נאָך און נאָך אויטאָבּוסן זענען אָנגעקומען. ס'האָבּן זיך געענדיקט די פּאָר אַלטע יידן האָבּן

nokh un nokh otobusn zenen ongekumen. s'hobn zikh ge'endikt di por al'te yidn, hobn

More and more buses arrived. As soon as the old folk finished coming

עוד ועוד אוטובוסים מגיעים. איפה שנגמר הזקינים היהודים

אָנגעהויבּן קומען אַראַבּער. עס האָבּן זיך פאַרזאַמעלט קנאַפּע דרײַ טויזענט מענטשן

ongehoybn kumen araber. es hobn zikh farzamelt kna'pe dray toyzeny mentshn

the Arabs began arriving. They assembled about three thousand people.

שם התחיל לנהור ערבים. התאספו קרוב לשלושת אלפים איש.י

מיקראָפאָנען, דרשות, געשרייען. דאָס איז אַזוי אָנגעגאַנגען אַ דרײַ פערטל שעה.י

mikrofonen, droshes, geshreyen. dos iz azoy ongegangen a dray fertl sho

Microphones, speeches, shouting. This went on for about three quartes of an hour.

מיקרופונים, נאומים, צעקות. זה ככה המשיך כשלושת רבע שעה.י

פּלוצלינג, די סירענעס הייבּן אָן פײַפן. חאַמאַס האָט געשיקט קאַמף-ראַקעטעס קײַן תּל-אביב. דער

plutsling, di sirenes heybn on fayfn. khamas hot geshikt kamf-raketes kayn Tel Aviv. der

Suddenly, the sirens began screaming. Hamas just sent missiles to Tel Aviv. The

פיתאום יש אזעקה. הסירנות התחילו לצפור. חמאס שלח טיל לכיוון תל אביב.י

זעלבּער עולם וואָס האָבּן זיך פאַרנומען מיטן פאַרטיידיקן די אַראַבּער האָבּן יעצט געכאַפּט הענט און

zelber oylem vos hobn zikh farnumen mitn farteydikn di araber, hobn yetst gekhapt hent un

same crowd that has been busy defending the Arabs, were scrambling on their hands and

אותו קהל שלפני רגע הגנו על הערבים תופסו את ידיהם ורגליהם

פיס און געלאָפן צו דעם שוץ-בּאַהעלטעניש. עס ווייזט זיך פאָרט אויס אַז מ'צאָלט זיי נישט גענוג געלט

fis un gelofn tsu dem shuts-baheltenish. Es vayst zikh fort oys az m'tsolt zey nit genug gelt

knees, running for the shelter. It does seem like they don't get paid enough

ורצו לעבר המקלט. כנראה שבכל זאת לא משלמים להם מספיק כסף

אַז זיי זאָלן זיך לאָזן דערהרג'ענען.י

az zey zoln zikh lozn derhargenen.

to let themselves be killed.

שיקריבו את עצמם ויתנו את חייהם למען המטרה.י

איך טראַכט בּײַ מיר אַז איך וועל ריזיקירן בּלײַבּן אינדערויסן איידער זײַן מיט אַזעלכע מענטשן אונטער

ikh trakht ba mir az ikh vel rizikirn blaybn inderoysn, eyder zayn mit a'zelkhe mentshn unter

I think to myself that I am going to risk being left standing outside than to share a roof with

אני חושב לעצמי, כדאי לי לקחת סיכון להישאר בחוץ מאשר להיכנס עם אנשים כאלה תחת

איין דאַך.י

eyn dakh.

these people.

קורת גג אחת.י

איידער איך האָבּ אַ געלעגענהייט צו בּאַשטעטיקן וואו צו גיין זע איך פאַר מײַנע אויגן ווי עס

eyder ikh hob a gelegnheyt tsu bashtetikn vu tsu geyn, ze ikh far mayne oygn vi es

before I had time to decide where to go, I see in front of my eyes a missle

לפני שהיתה לי שהות להחליט לאן ללכת, אני רואה לפני העיניים שלי טיל

דערנענטערט זיך אַ קאַמפס-ראַקעט מיטן פולן קראַפט. קודם האָט עס אויסגעזען ווי אַ קליין נאָדל

dernentert zikh a kamfs-raket mitn fuln kraft. koydem hot es oysgezen vi a kleyn nodl

coming at me full force. At first, it only looked like a tiny pin

בא מולי במלוא עצמתו. בתחילה זה היה נראה כמו מחט קטן

און אין אַ פּאָר סעקונדעס האָט עס זיך רעגעסטרירט בּײַ מיר אין מוח אַז דאָס איז אַ שעדלעכער בּאָמבּע

un in a por sekundes, hot es zikh regestrirt ba mir in moyekh az dos iz a shedlekher bombe

and in a few seconds my mind registered that this is a fatal bomb

ובתוך כמה שניות נרשם אצלי במוח שזה פצצה קטלנית

וואָס קוקט מיר גלײַך אין די אויגן אַרײַן. כ'טראַכט נישט קײַן סך און וואַרף זיך גלײַך אַראָפּ אויף דער

vos kukt mir glaykh in di oygn a'rayn. kh'trakht nit kayn sakh un varf zikh arop af der

that is looking me straight in the eye. I don't think long and throw myself on the ground.

שמסתכלת לי לתוך הפרצוף. אני לא חושב הרבה, משליך את עצמי על הריצפה

ערד. אַלע גלידער אין מיר ציטערן. ס'וואַרפט אויף מיר אַ פּחד. צו וואָס האָט מיר געטויגט דעם גאַנצן

erd. a'le glider in mir tsitern. s'varft af mir a pakhed. tsu vos hot mir getoygt dem gantsn

all of my limbs start shaking. I am frightened to death. Why did I need this whole

כל עצמותי רעדו. תפס אותי פחד. בשביל מה הייתי צריך את כל הנסיעה הזאת לתל אביב

עסק צו פאָרן קײַן תּל אביב זען ווי אַ פּאָר אַלטע טיפּשים מאַכן זיך צו נאַר און יעצט וועט עס מיך

eysek tsu forn kayn Tel Aviv zen vi a por alte tipshim makhn zikh tsu nar, un yetst vet es mikh

adventure, to travel to Tel Aviv to watch a few old folks make fools out of themselves and now

כדי לראות כמה זקנים וזקנות עושים מעצמם צחוק ועכשיו זה עלול לעלות לי בחיים!

נאָך קאָסטן דאָס לעבּן! אַ פּאָר רגעים שפּעטער הער איך אַ קראַך, אַזוי הויך, אַז כ'האָבּ געמיינט אַז די

nokh kostn dos lebn. a por rego'im shpeter her ikh a krakh, azoy hoykh, az kh'hob gemeynt az di

it'll yet cost me my life. Seconds later I hear a crash. It was so loud that I thought the

כמה שניות אחרי זה שמעתי התנגשות מחריש אוזניים. חשבתי

ערד אונטער מיר האָט זיך אויפגעעפענט. כ'וואַרט צו אַ פּאָר מינוט און הייבּ זיך אָן רירן. כ'פּרובּיר

erd unter mir hot zikh uf'ge'efent. ikh vart tsu a por minut un heyb zikh on rirn. kh'probir

ground beneath me opened up. I wait a few minutes, and begin to move. I try

שהאדמה מתחתי נפתחה. אני מחכה כמה דקות ומתחיל לזוז.י

אָנטאַפּן מײַנע הענט און פיס זען צו אַלע גלידער געפונען זיך אויפן אָרט און איך הייבּ צובּיסלעך

ontapn mayne hent un fis, zen tsu a'le glider gefunen zikh afn ort un ikh heyb tsubislekh

feeling my hands and feet to check if all of my limbs are in tact and slowly pick up

אני מנסה לגעת בידים וברגלים לבדוק אם כל הפרקים עדיין מתפקדים. לאט לאט אני מרים

אויף דעם קאָפּ און קוק זיך אַרום זען ווי די קאַמפס-ראַקעט האָט געלאַנדט. דער גאַנצער גוף האָט מיר

af dem kop un kuk zikh arum zen vu di kamfs-raket hot gelandt. der gantser guf hot mir

my head to scan the area and see where the missile landed. My whole body

את הראש וסוקר את השטח מסביב לראות איפה נפל הטיל. הגוף שלי

אָנגעהויבּן שוידערן און איך זע מיט שרעק אַז דער קאַמפס-ראַקעט האָט פּונקט אַרײַנגעטראָפן אין דעם

ongehoybn shoydern un ikh ze mit shrek az der kamfs-raket hot punkt arayngetrofn in dem

began convulsing as I look on with terror to see the missile struck the

התחיל לרעוד ואני מזדעזע לראות שהטיל פגע במקלט.י

שוץ-בּאַהעלטעניש. ווער ווייס וויפיל קרבּנות דאָ וועלן זײַן!י

shuts-baheltenish. ver veys vifil korbones do veln zayn!

shelter. Who knows how many fatalities there'll be!

מי יודע כמה קרבנות ייצא מזה!י

טראַכט איך מיר, קען דען דאָס זײַן אַז זינט די מלחמה האָט אויסגעבּראָכן זאָל דאָס זײַן ס'ערשטע

trakht ikh mir, ken den dos zayn az zint di milkhome hot oysgebrokhn, zol dos zayn s'ershte

I'm thinking to myself. “is it possible that since the war broke out, this would be the first

אני חושב לעצמי, היתכן שמהתחלת המלחמה זו פעם הראשונה

מאָל וואָס דער אייזערנער קופּאָל זאָל נישט פאָנקציענירן געהעריק?י

mol vos der ayzerner kupol zol nit funkts'yo'nirn geherik?

time that the iron-dome failed to function properly?

שכיפת הברזל לא תיפקד כראוי?י

פון גרויס האַרץ קלאַפּעניש האָבּ איך זיך אויפגעוועקט.י

fun groys harts klapenish hob ikh zikh ufgevekt

My heart was pounding so hard that I woke up.

מרוב דפיקות לב התעוררתי.י

דער קאָפּ איז נאָך געווען אינגאַנצן אַרײַנגעטאָן אינעם חלום. איך האָבּ זיך דערמאָנט אַז יענע וואָך

der kop iz nokh geven ingantsn a'rayngeton inem kholem. Ikh hob zikh dermant az ye'ne vokh

My mind was still totally focused on the dream. I remembered an article that I read

הראש עדיין שקוע בחלום, נזכרתי שבשבוע שעבר

האָבּ איך געלעזן אין אַן אַרטיקל אַז דער אײַזערנער קופּאָל קען בּאַלד אויסרעכענען וואו דער קאַמפס-

hob ikh gelezn an artikl az der ayzerner-kupol ken bald oysrekhenen vu der kamfs-

about the Iron-Dome, that it can immediately calculate the exact location where the

קראתי מאמר שכיפת הברזל יכולה לחשב בדיוק לאן הטיל יפול.י

ראַקעט וועט פאַלן. טאָמער עס פאַלט אין אַן אָפענעם שטח שיסט ער אים נישט אַראָפּ. אָדער אויף אַ

raket vet faln. tomer es falt in an ofenem shetakh shist er em nit arop. oder af a

missile will land. If it will fall on empty land they don't shoot it down. Or if it falls

אם זה יפול בשטח פתוח לא יורטים אותו. או אם זה

פּלאַץ וואו עס אַרט אים נישט אַז עס פאַלט, דאָרט לאָזט ער עס אַ דורך.י

plats vu es art em nit az es faly dort lozt er es adurkh

on an area that they don't mind that it falls there, they let it go.

יפול במקום שלא איכפת להם שזה יפול שמה, נותנים לו לעבור.י

איך וואונדער זיך וואָס לייגט זיך מער אויפן שכל. דער אײַזערנער-קופּאָל האָט נישט געאַרבּעט ריכטיק

ikh vunder zikh vos leygt zikh mer afn seykhl. der ayzerner-kupol hut nit ge'arbet rikhtik

I wonder what makes more sense. That the iron-dome malfunctioned

אני משתהה לדעת מה יותר הגיוני – שלכיפת הברזל היתה תקלה

אָדער זיי האָבּן געזען אויפן ראַדאַר וואו דער קאַמפס-ראַקעט וועט פאַלן?י

oder zey hobn gezen afn radar vu der kamfs-raket vet faln?

or perhaps they let it through knowing where it would land?

או שפשוט המכ''ם איתר לאן שזה הולך ליפול?י

To purchase my book “Yiddish In 10 Lessons” click below

Yiddish In 10 Lessons”
workbook and CD's
א גוטע וואָך
Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language
(if for some reason you stop receiving the emails, just check your spam. To avoid that from happening, just add my email address to your address book or send me an email)
A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation