Sunday, October 27, 2013

"Ot A'zoy!" That's How Its Said!

Yiddish is one of the richest languages in the world
 filled with expressions, idioms and proverbs  
Yiddish In 10 Lessons Home Study Program is now on Sale for $85.00
A Chanuka early bird special


This blog is written in Yiddish, Transliteration and English. Feel free to comment any way you like...
This is the Yiddish Portion of the blog
דעם נייעם בּלאָג האָבּ איך אַ נאָמען געגעבּן ''אָט אַזוי''
ווילט איר דאָך אַודאי וויסן ווי אַזוי בּין איך אָנגעקומען צו דעם דאָזיקן נאָמען?
ראשית כּל לאָמיר פאַרשטיין וואָס די ווערטער מיינען.
דאָס וואָרט אָט ווערט בּאַניצט אין פאַרשידענע אופנים
אָט איז ער – מיינט ער איז דאָ
אָט דאָ – מיינט עס געפונט זיך דאָ
אָט האָסטו דיר – דאָ האָסטו אָדער נאַ דיר
ווען מ'פרעגט איינעם וואָס מאַכסטו און ער ענטפערט, “אָט" און גיט אַ הייבּ אויף די אויגנבּרעמען און איין אַקסל, מיינט עס אַז סאיז נישט גוט און נישט שלעכט.
אַז מ'וואַרט אַז איינער זאָל קומען און מ'פרעגט ווען וועט ער שוין זײַן דאָ? אויבּ דער ענטפער איז 'אָט אָט' מיינט עס אַז ער קומט שוין תּיכף.
און 'אָט אַזוי' מיינט נישט עפּעס אַנדערש נאָר דוקא אַזוי מיט אַן אויסרוף צייכן!
ווען איינעם קומט אָן שווער אַ זאַך צו פאַרשטיין און ענדלעך פאַרשטייט ער שוין, זאָגט מען אים, ''אָט אַזוי קאָכט מען די לאָקשן!'' (בעברית: נפל לו אסימון)
צו אילוסטרירן כּדי איר זאָלט בּעסער פאַרשטיין:
מ'דערציילט אַז אַ פּאָר פאָלק האָבּן חתונה געהאַט און די פרוי האָט יעדן טאָג געקאָכט פרישע מאכלים פאַרן מאַן. און אַזוי ווי ער האָט אָפּגעגעסן זאָגט ער צו זיין פרוי, “רחל'ע, דײַן עסן איז זעלטן גוט, אָבּער נישט אַזוי האָט מײַן מאַמע געקאָכט.” אַזוי זענען אַדורכגעגאַנגען די טעג און בּיי יעדן פרישן מאכל האָט ער איבּערגע'חזר'ט דעם זעלבּן פּזמון, "רחל'ע, דײַן עסן איז זעלטן גוט נאָר נישט אַזוי האָט מײַן מאַמע געקאָכט.” איין טאָג האָט זיך רחל'ע פאַררעדט מיט אַ חבר'טע און האָט פאַרגעסן אויסלעשן דעם פײַער און דאָס עסן איז פאַרבּרענט געוואָרן. געוואַלד! וואָס טוט מען? דער מאַן קומט שוין בּאַלד אַהיים! ס'האָט גאָרנישט געהאָלפן זי האָט אים דערלאַנגט די פאַרבּרענטע עסן. יענקעלע זעצט זיך אַוועק, פילט אָן דעם לעפל מיטן פאַרבּרענטן עסן און לייגט עס אַרײַן אין מויל אַרײַן. פּלוצלינג האָט אים דאָס פּנים אָנגעהויבּן צו לײַכטן און מיט שמחה רופט ער אויס, “רחל'ע 'אָט אַזוי' האָט מײַן מאַמע געקאָכט!”
צו מײַנע טײַערע לייענערס וויל איך בּעטן, אַזוי ווי יעדערער פון אײַך האָט אויסדרוקן, שפּריכווערטער א.א.וו. וואָס מ'האָט געזאָגט בּײַ אײַך, זײַט זיך משתּתּף אינעם בּלאָג און לאָזט אונדז וויסן ווי אַזוי האָט מען בּײַ אײַך געזאָגט.
די פאַרגאַנגענע שבּת בּין איך געווען צו גאַׂסט בּײַ מײַן בּרודער. האָבּ איך אים געהערט נאָכזאָגן פון אַ חב''ד'צקער ווען מ'וויל שטאַרק בּאַדאַנקען איינעם אויף ענגליש זאָגט מען ,there are no words” אין עברית זאָגט מען ''אין מילים." בּיידע מיינען אַז ס'איז נישטאָ קײַן ווערטער. בּײַ זיי האָט מען געזאָגט, "ניטאָ קײַן אותיות"
מײַן פּלומעניק ר' מאיר גורביץ האָט אויך געבּראַכט אַ שיינעם אויסדרוק. אַז מ'וויל זאָגן אויף איינעם אַז ס'פעלט אים אַבּיסל זאַלץ און פעפער, “ער קומט פון אַ פײַנע שטובּ, חשוב'ע משפּחה, גוטע עלטערן; נאָר ער איז שוין לאַנג נישט געווען אינדערהיים"
מײַנע חשוב'ע מיטגלידער, אָט אַזוי האָט מען געזאָגט בּײַ אונדז, ווי אַזוי האָט מען געזאָגט בּײַ אײַך?” לאָזט אײַך הערן!

this is the transliteration part of the blog
dem nayem blog hob ikh a nomen ge'gebn “OT AZOY”
vilt ir dokh a'va'de visn vi a'zoy bin ikh on'ge'kumen tsu dem dozikn nomen
reyshis kol lomir farshteyn vos di verter meynen
dos vort 'ot' vert ba'nitst in farshi'de'ne oy'fanim
'ot iz er' meynt er iz do
'ot do' meynt es gefint zikh do
'ot hostu dir' meynt do hostu oder na dir
ven m'fregt eynem vos machstu un er entfert 'ot' un git a heyb af di oygen'bre'men un eyn aksl, meynt es, az siz nit gut un nit shlekht
az m'vart az eyner zol kumen un m'fregt ven vet er shoyn do zayn? Oyb derentfer iz 'ot ot' meynt es az er kumt shoyn teykrf tsugeyn
un 'ot azoy' meynt nit e'pes andersh nor 'dav'ke a'zoy mit an oysruf tseykhn!
ven eyner kumt on shver a zakh tsu farshteyn un endlekh farshteyt er shoyn,
zogt men em 'ot a'zoy kokht men di lokshn!'
tsu i'lus'tri'rn kedey ir zolt beser farshteyn:
m'dertseylt az a por folk hobn kha'se'ne gehat un di froy hot yedn tog gekokht fri'she ma'kho'lim farn man. A'zoy vi er hot op'ge'gesn, zogt er tsu zayn froy, “Ro'khe'le, dayn esn iz zeltn gut, ober nit a'zoy hot mayn ma'me gekokht.”
a'zoy zenen a'durkh'ge'gangen di teg un ba yedn frishn may'khl hot er i'ber'gekhazert dem zelbn piz'men, “Ro'khe'le, dayn esn iz zeltn gut, ober nisht a'zoy hot mayn ma'me ge'kokht.”
eyn tog hot zikh Ro'khe'le far'redt mit a kha'ver'te un hot far'gesn oys'leshn dem fa'yer un dos esn iz farbrent gevorn. gevald! vos tut men? der man kumt shoyn bald a'heym! s'hot gornisht ge'holfn. zi hot em derlangt di farbren'te esn. Yankele zetst zikh a'vek, filt on dem lefl mitn farbrentn esn un leygt es a'rayn in moyl a'rayn. Plutsling, hot em dos ponim on'ge'hoybn  laykhtn un mit simkhe ruft er oys, “Ro'khe'le, ot a'zoy hot mayn ma'me ge'kokht!”
may'ne ta'ye're leyners, ikh vil aykh betn, a'zoy vi ye'de'rer fun aykh hot oysdrukn, shprikhverter, ….vos m'hot gezogt ba aykh. zayt zikh mish'ta'tef u'nem blog un lozt undz visn vi a'zoy hot men ba aykh gezogt.
di fargan'ge'ne shabes bin ikh geven tsu gast ba mayn bruder. Hob ikh em gehert nokhzogn fun a kha'bad'tsker, ven m'vil shtark ba'dankn ey'nem af english zogt men 'there are no words'. in ivrit zogt men 'eyn milim'. Beyde meynen az s'zenen ni'to kayn verter. ba zey hot men ge'zogt, 'nito kayn oy'si'yes'.
mayn ple'me'nik R' Mayer, hot oykh gebrakht a sheynem oysdruk: “az m'vil zogn af eynem az s'felt em zalts un fefer, “er kumt fun a faynem shtub, a kho'she've mishpokhe, gu'te eltern; nor er iz shoyn lang nit geven in derheym”

mayne kho'she've mit'glider, 'ot a'zoy' hot men gezogt ba undz, vi a'zoy hot men ge'zogt ba eykh? Lozt aykh he'rn!

The English Portion of the blog
This new Blog I called 'ot azoy'
You probably want to know how I got the name.
Let me tell you all about it.
First let's analyze the word “ot” meaning 'here' in its various uses.
'ot iz er' means Here he is!
'ot do', means right here
'ot hostu dir', there you have it
when asked How are you and you answer 'ot' and you raise an eyebrow along with a shoulder, it means 'So So' not too good and not too bad.
When you are waiting for someone to arrive and asking when he is coming.
When the answer is 'ot ot' it means he'll be here imminently, any moment now.
'ot azoy!' means, that's how! (its said or that's how its done) with an exclamation point!
When one has difficulties understanding, and after a while he gets it, the expression is, “ot azoy kokht men di lokshn” meaning, that's how you cook the noodles, that's how it is done or that's what it means.
Here's a story to better illustrate it:
a couple gets married and the wife trying to please her new husband cooks him a gourmet meal with numerous delicacies. He finishes the meal and says to his wife, “Roche'le, the food was absolutely deliciously fabulous. However, it's not how my mother cooked.” Roche'le thinks to herself, “tomorrow I'll make an even better meal and we'll see who cooks better, his mother or myself.
The following day Roche'le cooks up a storm, a whole new delicious meal and when it was finished, her husband Yankele had the exact same reaction, “Roche'le, the food was absolutely deliciously fabulous. However, it's not how my mother cooked.”
This went on for a while. One day Roche'le was on the phone with a friend, forgot to shut the fire and the delicious meal got burnt. Not having anything else prepared in the house, she serves him the meal. He finishes eating, gets up with a huge smile on his face and says,
אָט אַזוי האָט מײַן מאַמע געקאָכט!
ot azoy hot mayn ma'me gekokht!” Now, that's how my mother cooked!!

This past Shabes I was by my brother R' Mordechai's house. He quoted a Lubavitsher as saying, “When you want to thank someone profusely, one would say in English 'there are no words.....' Similarly in Hebrew you say 'ein milim' same thing meaning there are no words. In Yiddish his expression was “Nito kayn oy'si'yes” meaning there are no letters...with which to describe...
my nephew R' Mayer also had and interesting description of a person who lacks salt and pepper or as we say in English, 'this guy is out to lunch or nobody's home” In Yiddish the expression is, “er kumt fun a faynem shtub, a kho'she've mishpokhe, gu'te eltern; nor er iz shoyn lang nit geven in derheym” meaning 'he comes from good home, nice family, great parents, but he hasn't been home in a long time....
Yiddish is a language that was widespread in millions of homes before World War two. All over Eastern Europe, Russia. There were a number of dialects and each shtetl and country had its own expressions and sayings. I would like to get input from you, my readers, how it was said in your hometown. If you have any unique expressions please feel free to share them on this blog
'אָט אַזוי' האָט מען בּײַ אונדז געזאָגט
ot azoy hot men ba undz gezogt!” that's how they said it by us!



No comments:

Post a Comment