Thursday, October 1, 2015

A Taste of Yiddish 4.2

Learn The Yiddish Language At Your Own Pace With Our Program (Workbook and 2 CD's) Now For Only $34.95

this week's proverbs
אַז מ'האָט נישט קײַן אתרוגדאַרף מען קײַן פּושקע נישט האָבּן

az m'hot nit kayn esrig, darf men kayn pushke nit hobn

the proverb actually means
Many people buy beautiful silver Esrog* holders.
if you don't have the esrog you don't need the box
basically, it's not about the packaging it's about its content. If the content is not there no packaging in the world will help.

translated to Hebrew
אם אין אתרוג לא צריך קופסה
(העיקר חסר מן הספר)

here's another
דער אתרוג קאָסט דאָס גאַנצע געלטאון איבּערן לולב מאַכט מען די בּרכה

der esrog kost dos gantse gelt, un i'bern lulev makht men di brokhe

translated to English
the bulk of the price is paid for the etrog; yet the blessing is made on the lulav

in Hebrew
כל הכסף משלמים על האתרוג והברכה עושים על הלולב

or this
די סוכּה ווערט נישט פּסול......

di su'ke vert nit posl.......

the expression actually means
the Succah won't be disqualified if you'll do or won't do......

in Hebrew
הסוכה לא תיפסל (אם תעשה או לא תעשה......)

עס פּאַסט ווי אַ יָוָן (גריךאון דער סוכה

es past vi a yovn (grikh) in di su'ke

in English
it fits like a Greek in the Succah (like 2 things that don't belong)

in Hebrew
זה מתאים כמו יווני בסוכה


בּאַצאָלן פאַרן סוכּה
ס'האָבּן זיך אַמאָל צוזאַמען גענומען אַ פּאָר יונגעלײַט און האָבּן אָפּגעמאַכט צווישן זיך צו בּויען אַ סוכּה בּשותּפותיעדער וועט צושטײַער געבּן זײַן טייל פונעם קאָסט פון די סוכּהמאַכט זיך איינער פון זיי וויל נישט צאָלן פאַר זײַן חלק און די אַנדערע רופן אים צום רב.
דער רב האָט גע'פּסק'נט אַז ער דאַרף נישט בּאַצאָלן.
די יידן האָבּן זיך געוואונדערט אויף אַזאַ מין פּסק,ווי איז דאָס מעגליך.
דער רב האָט בּאַמערקט זייער פאַרצווייפלונגגיט ער זיי אַ זאָג, “לאָמיך אײַך דערקלערןאין פּסוק שטייט 'בּסוכות תּשבו שבעת ימיםדאָס הייסט אַז מ'זאָל זיצן אין די סוכּה זיבּן טעגדי גמרא לערענט פון דעם אַרויס 'תּשבו כּעין תּדורודאָס הייסט מ'זאָל זיך פירן אין די סוכּה אַזוי ווי מען פירט זיך אין דערהייםדער ייד איז שוין יענע וואָך דאָ געווען מיטן בּעל הבּית פון זײַן הויז ווײַל ער צאָלט נישט קײַן דירה געלטער פאָלגט ווי עס שטייט אין גמראער פירט זיך אין די סוכּה אַזוי ווי ער פירט זיך אינדערהייםאַזוי ווי ער צאָלט נישט בּײַ זיך אינדערהיים ווילט איר אַז ער זאָל בּאַצאָלן סוכּה-געלט?....

batsoln farn su'ke
s'hobn zikh amol tsuzamen genumen a por yungelayt un hobn opgemakht tsvishn zikh tsu boyen a su'ke b'shutfes, yeder vet tsu'shtayer gebn zayn teyl funem kost fun di su'ke. makht zikh eyner fun zey vil nit tsoln far zayn kheylek un di andere rufn em tsu a din toyre
der rov hot gepasknt az er darf nit batsoln.
di yidn hobn zikh gevundert af aza min psak. vi iz dos meglikh?
der rov hot bamerkt zeyer fartsveyflung, git er a zog, “lomikh aykh derklern: in posuk shteyt, 'basukos teyshvu shivas yomim' dos heyst m'zol zitsn in der su'ke zibn tog. di ge'mo're lerent fun dem aroys, 'teyshvu k'eyn toduru' dos heyst m'zol zikh firn in di su'ke azoy vi men firt zikh in der heym. der yid iz shoyn ye'ne vokh do geven mitn balabos fun zayn hoyz vayl er tsolt nit kayn di're gelt. er folgt vi es shteyt in ge'mo're. er firt zikh in der su'ke azoy vu er firt zikh in der heym. azoy vi er tsolt nit ba zikh in derheym vilt ir er zol batsoln su'ke-gelt?

Paying For The Sukkah
A group of young guys got together and made up amongst themselves to partner up in building a Sukkah. Everyone will chip in his part of the cost. It happens that one of them refused to pay and his friends took him to the rabbi to try to force him to pay.
The rabbi ruled in favor of the one that refused to pay.
The group were astonished at the rabbi's finding and were wondering how that can be. How is that possible?
The rabbi, noticing their despair, says to them. “ Let me explain to you how I came to this decision. The verse states in Leviticus 23:42 “Ye shall dwell in booths seven days” The gemara in tractate Sukkah learns from this verse that one shall dwell in the Sukkah just as he does in his own home. This young man was already here last week with his landlord because he didn't pay the rent. So, you see, he is following the gemara that states that you should do in the Sukkah as you do at home. Just like at home he is not paying the rent, so too here he is doing the same thing.........

לשלם לסוכה
קבוצת אברכים התאספו והחליטו ביניהם לבנות סוכה משותפתכל אחד ישתתף בנטלבסוף אחד מהם החליט לא לשלם ותבעו אותו לדין.
הרב פסק שלא צריך לשלם.
האברכים התפלאו על הפסק דין שלוהם התפלאואיך זה יתכן
הרב שם לב למבוכה שלהם,אמר להם:
אני רוצה להסביר לכם מה פה קורההפסוק אומר,  'בסוכות תשבו שבעת ימיםהגמרא דורש מן הפסוק'תשבו כעין תדורוזאת אומרת שצריך להתנהג בסוכה כמו שמתנהגים בביתהיהודי הזה כבר היה פה לפני שבוע עם הבעל הבית שלו שתבע ממנו לשלם שכר דירה שהוא חייב כבר הרבה זמןאז אתם מבינים רבותיהוא מתנהג בסוכה כמו שמתנהג בביתכמו שהוא לא משלם בבית כך לא תראו ממנו כסף גם לסוכה.....

*The four species also called “arba minim” are four plants mentioned in the Torah (Leviticus 23:40) as being relevant to Sukkos. Jews take three types of branches and one type of fruit which are held together and waved in a special ceremony during the Jewish Holiday of Sukkot. The waving of the four plants is a mitzvah prescribed by the Torah, and contains symbolic allusions to a Jew's service of G-d.

List of the four plants

The mitzvah of waving the Four Species derives from the Torah in Leviticus. it states:

(Leviticus 23:40) And you shall take on the first day the fruit of splendid trees, branches of palm trees and boughs of leafy trees and willows of the brook, and you shall rejoice before the Lord your G-d for seven days.

In Leviticus 23:40 the Hebrew terms for the four plants are:
  • ets hadar(עֵץ הָדָר) magnificent trees
  • tamar(תְּמָרִים) palm trees
  • ets avoth(עֵץ־עָבֹת) boughs of thick trees
  • aravah(עַרְבֵי) willows of the brook

In Talmudic tradition, the four plants are identified as:
  • Etrog(אתרוג) – the fruit of acitrontree
  • lulav(לולב) – a ripe, green, closed frond from a date palm tree
  • hadass(הדס) – boughs with leaves from the myrtle tree
  • aravah(ערבה) – branches with leaves from the willow tree


During the time of the Temple In Jerusalem, the waving ceremony (called na'anu'im) was performed in the Holy Temple on all seven days of Sukkos, and elsewhere only on the first day. Following the destruction of the Temple, Rabbi Yochanan Ben Zakai ordered that the Four Species be waved everywhere on every day of Sukkot (except on Shabbos), as a memorial to the Temple.
To prepare the species for the mitzvah, the lulav is first bound together with the hadass and aravah(this bundle is also referred to as "the lulav") in the following manner: One lulav is placed in the center, two aravah branches are placed to the left, and three hadass boughs are placed to the right. (This order is the same for both right-handed and left-handed people. The bundle may be bound with strips from another palm frond, or be placed in a special holder which is also woven from palm fronds.
In all cases, all of the species must be placed in the direction in which they grew. (For the etrog, this means that the stem end should be on the bottom and the blossom end on top; this is the direction in which the etrog begins to grow, though as it matures on the tree it usually hangs in the opposite direction.)

A Brand New Release of These Two Books                              

For Other Selections Click Below

אַ  גוטע וואָך און אַ גוט קוויטל
Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation

No comments:

Post a Comment