Monday, September 9, 2013

A Taste of Yiddish 3.50

People Are Talking About Yiddish In 10 Lessons!!
A Language For Everyone!!
Now For Only $70.00!!




this week's sayings are about leaders
טרעפּ קערט מען פון אויבן אַראָפּ נישט פון אונטן אַרויף

transliterated
trep kert men fun oyvn arop nit fun unten aroyf

the saying actually means
steps are swept from the top down not from the bottom up
(when you clean house you start at the top)

translated to Hebrew
מדרגות מטאטאים מלמעלה למטה לא מלמטה למעלה
(מתחילים מהראש)

similarly
אַז ס'הייבּט אָן שטינקען, שטינקט עס פון קאָפּ

transliterated
az s'heybt on shtinken, shtinkt es fun kop

in English
when it begins to smell foul it starts at the head
(is said about fish but applies to management)

in Hebrew
כשמתחיל להסריח זה מסריח מהראש
(אומרים על דג אבל מתאים לדברים אחרים)

אין בּמדבּר ל פּסוק ב-ג שטייט
משה האָט גערעדט צו די הערן פון די שבטים צו די קינדער ישראל, ער האָט זיי אַזוי געזאָגט. דאָס וואָס איך וועל אײַך זאָגן איז די זאַך וואָס ג-ט האָט געבּאָטן: ווען אַ מענטש מאַכט אַ נדר אָדער אַ שבועה ער זאָל אסר'ן אַן איסור זאָל ער נישט פאַרשוועכן זײַנע רייד, נאָר ווי עס גייט אַרויס פון זײַן מויל אַזוי זאָל ער טאָן.

transliterated
Moyshe hot geredt tsu di hern fun di shvotim tsu di kinder Yisro'el, er hot zey a'zoy gezogt. dos vos ikh vel aykh zogn iz di zakh vos G-t hot gebotn. ven a mentsh makht a neder oder a shevu'e er zol a'sern an i'ser zol er nit farshvekhn zayne reyd, nor vi es geyt a'roys fun zayn moyl, a'zoy zol er ton.

In Numbers 30:2-3 it states the following:
2 Moses spoke to the heads of the Israelite tribes, saying: This is what the Lord has commanded: 3 If a man makes a vow to the Lord or takes an oath imposing an obligation on himself, he shall not break his pledge; he must carry out all that has crossed his lips.

כתוב בבמדבר פרק ל פסוק ב-ג
(ב) וַיְדַבֵּר מֹשֶׁה אֶל-רָאשֵׁי הַמַּטּוֹת, לִבְנֵי יִשְׂרָאֵל לֵאמֹר: זֶה הַדָּבָר, אֲשֶׁר צִוָּה ה' (ג) אִישׁ כִּי-יִדֹּר נֶדֶר לַה' אוֹ-הִשָּׁבַע שְׁבֻעָה לֶאְסֹר אִסָּר עַל-נַפְשׁוֹ לֹא יַחֵל דְּבָרוֹ, כְּכָל-הַיֹּצֵא מִפִּיו, יַעֲשֶׂה.


לאָמיר פאַרשטיין
פאַרוואָס דווקא בּײַ דער פּרשה, די פּרשה פון נדרים און שבועות, זאָגט דער פּסוק ,'ער זאָל נישט פאַרשוועכן זײַנע רייד', דאָס האָט משה גערעדט צו די הערן פון די שבטים? ווײַל אַ סך מאָל בּײַ פירערס הערשערס און מנהיגים, זיי זאָגן צו, מאַכן הבטחות און נדרים און זענען נישט מקיים, זיי האַלטן נישט וואָרט. זיי ציען צוריק וואָס זיי פאַרשפּרעכן, פאַרזיכערן און צוזאָגונגען. דעריבּער איז דער וואָרענונג דווקא פאַר זיי געזאָגט געוואָרן, 'ער זאָל נישט פאַרשוועכן זײַנע רייד, נאָר ווי עס גייט אַרויס פון זײַן מויל אַזוי זאָל ער טאָן. (חתם סופר)

transliterated
farvos davke ba der par'she, di par'she fun nedorim un shevu'es, zogt der posuk, 'er zol nit farshvekhn zayne reyd', dos hot Moyshe geredt tsu di hern fun di shvotim? di si'be iz vayl a sakh mol ba fi'rers, hershers un manhigim, zey zogn tsu , makhn hav'tokhes un nedorim un zenen nit mekayem, zey haltn nit vort. zey tsi'yen tsurik vos zey farshprekhn, farzikhern un tsuzogungen. deriber uz der vo'renung dav'ke far zey gezogt gevorn, 'er zol nit farshvekhn zayne reyd, nor vi es geyt a'roys fun zayn moyl a'zoy zol er ton.

let's understand
Of all of the various portions of the Torah why is it here by the part where it says “he shall not break his vows” that Moshe (Moses) speak to the heads of the tribes? Because many times by chiefs, activists and leaders, they vow, swear and promise and don't follow through. They are prone to change their words and rescind their promises. Therefore, the warning was directed specifically toward the leaders, “he shall not break his pledge; he must carry out all that has crossed his lips”. (Chasam Sofer 1762–1839)

צריך להבין
למה דווקא פרשה זו, פרשת נדרים ושבועות ו''לא יחל דברו'' נאמרו לראשי המטות? כי על פי רוב ראשי המטות, העסקנים והמנהיגים, הם שנודרים ונשבעים ומבטיחים, ולא מקיימים. הם מועדים לשנות מדבריהם ולחזור בהם מהבטחותיהם. ולכן הופנתה האזהרה דווקא להם: לא יחל דברו ככל היוצא מפיו יעשה (חתם סופר)


from another angle
ווען דו קומסט אַרײַן אין אַ נײַע שטאָדט און די ווייסט נישט די נאַטור פון אירע אײַנוואוינערס, קוק זיך גוט אײַן אויף אירע פירערס. אויבּ זיי זענען ערלעך איז דאָס פאָלק אויכעט ערלעך. (ר' פנחס'ל קאריצער)

transliteration
ven du kumst a'rayn in a nay'e shtodt un du veyst nit di natur fun i're aynvoyners, kuk zikh gut ayn af i're firers. oyb zet zenen erlekh, iz dos folk oykhet erlekh.

translated to English
When you arrive at a city and do not know the nature of its people, pay attention to its leaders. If they are righteous, so will the
people of the city be righteous. (Rabbi Pinchas of Koretz)

here you have it in Hebrew
כשאתה נכנס לעיר חדשה ואתה לא יודע את טיבם של אנשי העיר, שים לב למנהיגם. אם הם אנשים הגונים אז גם העם הגון. (ר' פנחס מקוריץ)


Yiddish In 10 Lessons”
workbook and CD's
NOW AVAILABLE

A QUICK AND EASY WAY TO LEARN YIDDISH

http://conversationalyiddish.com

אַ גוטע וואָך

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language


A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation






Sunday, September 8, 2013

A Taste of Yiddish 2.3


this week's expressions taken from the Succos Holiday
די סוכּה ווערט נישט פּסול......
di sukke vert nit posl.......
the expression actually means
the Succah won't be disqualified if you'll do or won't do......
in Hebrew
הסוכה לא תיפסל אם תעשה או לא תעשה......

another
עס פּאַסט ווי אַ יוָן און דער סוכה
es past vi a yovn (grikh) in di sukke
in English
it fits like a Greek in the Succah (like 2 things that don't belong)
in Hebrew
זה מתאים כמו יווני בסוכה

or this
ס'גייט אים מיט דעם פּיטם אַראפּ
s'geyt em mit dem pitm arop
in English
his mazel (luck) is like an esrog with it's Pitom facing downward
in Hebrew
הולך לו עם הפיטם למטה (מצב לא טוב)



*Sukkah
Sukkah is a temporary hut constructed for use during the week-long festival of Sukkkot. It is topped with branches and often well decorated with autumnal, harvest or Judaic themes. The Book of Vayikra (Leviticus) describes it as a symbolic wilderness shelter, commemorating the time God provided for the Israelites in the wilderness they inhabited after they were freed from slavery in Egypt. It is common for Jews to eat, sleep and otherwise spend time in the sukkah. In Judaism, Sukkot is considered a joyous occasion and is referred to in Hebrew as Yom Simchateinu (the day of our rejoicing) or Z'man Simchateinu (the time of our rejoicing), but the sukkah itself symbolizes the frailty and transience of life and its dependence on God.

*Etrog or Esrog

"And you shall take on the 1-st day the fruit of beautiful trees, branches of palm trees and boughs of leafy trees and willows of the brook, and you shall rejoice before the Lord your G-d 7 days!" (Leviticus 23:40).
Traditional Judaism sees the etrog referred to in the Bible as a fruit of the beautiful tree. In modern Hebrew hadar refers to the genus Citrus. Nahmanides (1194 – c. 1270) suggests that the word was the original Hebrew name for the citron. According to him, the word etrog was introduced over time, adapted from the Aramaic.

*Pitam or Pitom

An etrog with an intact pitam is considered especially valuable. A pitam is composed of a style and a stigma, which usually falls off during the growing process. However, varieties that shed off their pitam during growth are also kosher. When only the stigma breaks off, even post-harvest, it could still be considered kosher as long as part of the style has remained attached. If the whole pitam i.e. the stigma and style, are unnaturally broken off, all the way to the bottom, it is not kosher for the ritual use.

Yiddish In 10 Lessons Home Study Program is now available for $64.99

For a preview of the book please click on this link




אַ גוט קוויטל און אַ גוט געבּענטשט יאָר

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language
(if for some reason you stop receiving the emails, just check your spam. To avoid that from happening, just add my email address to your address book or send me an email)



A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation.

Saturday, September 7, 2013

A Taste of Yiddish 4.1 (4th Year)


this week”s proverb
אַז דו וועסט זיך אויסלערנען צו געבּן אַזוי ווי דו נעמסט; אויבּ דו וועסט קענען יענעם אויסהערן בּיזן סוף איידער דו שפּאַרסט זיך מיט אים; אַז דו וועסט זיך גוט איבּערטראַכטן איידער דו רעגסט זיך אויף; אויבּ פון צײַט צו צײַט נישט נאָר וואָס דו וועסט מוותּר זײַן און יענעם פאַרגיבּן, נאָר אויך זיך אָנשטרענגען אַ צווייטן אַרויסהעלפן און געדענקן אַז מיט געדולד קענסטו איינעם אַרויסהעלפן אויף אייבּיק, דאַן וועסטו וויסן אַז דו בּיסט אויפגעוואַקסן און געוואָרן אַ מאַן
az du vest zikh oyslernen tsu gebn azoy vi du nemst; oyb du vest kenen yenem oyshern bizn sof eyder du shparst zikh mit em; az du vest zikh gut ibertrakhtn eyder du regst zikh af; oyb fun tsayt tsu tsayt nisht nor vos du vest mevater zayn un yenem fargibn, nor oykh zikh onshtrengen a tsveytn aroyshelfn un gedenken az mit geduld kenstu eynem aroyshelfn af eybik, dan vestu visn az du bist uf'gevaksn un gevorn a man
the proverb actually means
if you will learn to give like you take; if you will be able to hear someone out until the end before you argue; if you will think things through before you get angry; if from time to time you will not only forgo and forgive but also work on ones behalf to help him out and remember that with patience you can help someone forever,, then you will know that you have grown up and become a man.

translated to Hebrew
אם תלמד לתת כמו שאתה לוקח, אם תדע להקשיב עד הסוף לפני שתתווכח, אם תשקול שנית בטרם תתרתח, אם לעיתים לא רק תוותר ותהיה זה שסולח, אלא גם תשתדל מעט גם אחרים לשמח, אם תזכור שהסבלנות עוזרת לנצח, אז תדע שגדלת ונהיית לאיש

Expressions taken from the Holidays

Yiddish In 10 Lessons”
workbook and CD's
NOW AVAILABLE
A QUICK AND EASY WAY TO LEARN YIDDISH
אַ גמר חתימה טובה
Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language
(if for some reason you stop receiving the emails, just check your spam. To avoid that from happening, just add my email address to your address book or send me an email)
A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation

A Taste of Yiddish 2.51


As the New Year is approaching I thought we might bring some expressions about G-d and sustenance
ווער עס גיט לעבּן, וועט גיבּן צום לעבּן
ver es git lebn, vet gibn tsum lebn
translated to English
he who gives life will provide a living
in Hebrew
מי שנותן חיים יתן לחיות
similarly
ווער עס האָט געגעבּן ציין וועט געבּן בּרויט
ver es hut gegebn tseyn vet gebn broyt
translated to English
he who gave teeth will give bread
in Hebrew
מי שנתן שיניים יתן לחם

or
בּיי דעם אויבּערשטן דאַרף מען אַן אייבּיקער בּעטלער זיין
ba dem eybershtn darf men an eybiker betler zayn
in English
when it comes to G-d one need be an everlasting beggar
in Hebrew
אצל הקב''ה צריך להיות קבצן תמידי
one of the more famous expressions
פון דיין מויל אין גאָט'ס אויערן
fun dayn moyl in G-ts oyrn
in English
from your mouth to god's ears
in Hebrew
מהפה שלך לאזנים של השם

or yet another
צו גאָט דערלייגט מען נישט
tsu G-t der'leygt men nit
in English
with G-d you never lose
in Hebrew
עם הקב''ה אף אחד לא מפסיד

a request
רבּונו של עולם! גיבּ מיר בּרויט אַזוי לאַנג איך האבּ ציין
ribono shel olom! Gib mir broyt azoy lang ikh hob tseyn
in English
Lord! Give me bread so long I still have teeth (Don't wait until I'm old)
in Hebrew

the last one
ג-ט איז ג-ט און בּראָנפן איז בּראָנפן!
G-t is G-t un bronfn iz bronfn
in English
G-d is G-d and whiskey is whiskey!
(don't bring G-d into every conversation when you so see fit)
in Hebrew
אלוקים זה אלוקים וויסקי זה ויסקי
(אל תכניס לי אלוקים לשיחה הזאת)

Wishing You the 3 H's For the New Year
Health
Happiness
and a Hefty Wallet

אַ כּתיבה וחתימה טובה און אַ גוט געבּענטשט יאָר

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language
(if for some reason you stop receiving the emails, just check your spam. To avoid that from happening, just add my email address to your address book or send me an email)

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation.

Wednesday, September 4, 2013

A Taste of Yiddish 3.1

Master the Yiddish Language!! 
Now Easier Than Ever!!
just got a number of store display returns. you can pick them up very economically. Click on the link below.

this week's expressions
ער שטעלט אָן אַ כּל נדרי פּנים

transliterated
er shtelt on a kol nidre ponem

the expression actually means
he puts on a Kol Nidre (serious or sad) face

translated to  Hebrew
הוא מעמיד פנים של כל נדרי (רציני או עצוב)


or
פון כּך היה אומר בּיז כּך היה מונה פאַלט מען כּורעים עטליכע מאָל

transliterated
fun kakh hoyo oymer biz kakh hoyo moyne falt men koy'rim etlikhe mol

Explanation in English
from kakh hoyo omer to kakh hoyo mone you fall to your knees several times*

*Part of the Musaf prayer on Yom Kippur called the Avodah* you say                   “kach hoyo omer” (that's what the high priest said) and the prayer ends “kach hoyo moyne” (that's how the high priest counted) and in between these 2 prayers you fall a number of times to your knees (kneel before g-d).
This expression refers to those people from when they pledge money (say) to a cause until they actually pay (count the money)you have to plead with them (fall on your knees and beg) numerous times.

In Hebrew
מ'וכך היה אומר עד ו'כך היה מונה משתחוים כמה פעמים
(אומרים על אלה שמבטיחים כסף ועד שסופרים את זה צריך להשתחוות לפניהם כמה וכמה פעמים)

*Avodah: remembering the Temple service

A recitation of the sacrificial service of the Temple in Jerusalem traditionally features prominently in both the liturgy and the religious thought of the holiday. Specifically, the Avodah ("service") in the Musaf prayer recounts in great detail the sacrificial ceremonies of the Yom Kippur Korbanot (sacrificial offerings) that are recited in the prayers but have not been performed for 2,000 years, since the destruction of the Second Temple in Jerusalem by the Romans.
This traditional prominence is rooted in the Babylonian Talmud’s description of how to attain atonement following the destruction of the Temple. According to Talmud tractate Yoma, in the absence of a Temple, Jews are obligated to study the High Priest’s ritual on Yom Kippur, and this study helps achieve atonement for those who are unable to benefit from its actual performance.
In Orthodox synagogues, a detailed description of the Temple ritual is recited on the day. In Orthodox synagogues, the entire congregation prostrates themselves at each point in the recitation where the Kohen Gadol (High Priest) would pronounce God’s holiest name.
The main section of the Avodah is a threefold recitation of the High Priest’s actions regarding expiation in the Hoy of Holies. Performing the sacrificial acts and reciting Leviticus 16:30, (“Your upright children”). A variety of liturgical poems are added, including a poem recounting the radiance of the countenance of the Kohen Gadol after exiting the Holy of Holies, traditionally believed to emit palpable light in a manner echoing the Torah's account of the countenance of Moses after descending from Mount Sinai, as well as prayers for the speedy rebuilding of the Temple and the restoration of sacrificial worship. There are a variety of other customs, such as hand gestures to mime the sprinkling of blood (one sprinkling upwards and seven downwards per set of eight).
Orthodox liturgies include prayers lamenting the inability to perform the Temple service and petitioning for its restoration.


Yiddish In 10 Lessons”
workbook and CD's
NOW AVAILABLE

A QUICK AND EASY WAY TO LEARN YIDDISH

אַ גמר חתימה טובה און אַ גוט געבענטשט יאָר

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language



A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation