Thursday, January 18, 2018

A Taste of Yiddish 8.18

Connect To Your Past Present and Future!!!
85% of the Jews That Perished In The Holocaust Spoke Yiddish!! You Can Extend Their Legacy By Learning Yiddish!! What A Way To Communicate!! You Will Be Able To Proudly Say, My Zeyde and My Bube Spoke Yiddish!! Not Only For Chanukah!! Good All Year Round!!


this week's proverb
אַ קלוגער קען אַמאָל רײַך ווערן פון זײַן חכמה. אָבּער דער נאַר וועט קײנמאָל נישט קלוג ווערן פון זײַן עשירות

transliterated
a kluger ken amol raykh vern fun zayn khokhme ober der nar vet keynmol nit klug vern fun zayn a'shi'res

the proverb actually means
a wise man might get rich from his wisdom, but a fool will never become smart from his wealth

translated to Hebrew
חכם יכול פעם להתעשר מהחכמה שלו אבל טיפש אף פעם לא יחכם מהעשירות שלו



another
פאַרוואָס רעדט אַ נאַר? צו ווײַזן אַנדערע אַז ער איז קלוג.
ער וואָלט בּעסער געדאַרפט בּלײַבּן שטיל און זײ אויסנאַרן איידער עפענען דאָס מויל און מאַכן דאָס גענאַר פון זיך

transliterated
farvos redt a nar? tsu vaysn ande're az er iz klug. er volt beser gedarft blaybn shtil un zey oysnarn, eyder e'fe'nen dos moyl un makhn dos genar fun zikh

in English
Why does a fool speak? To prove to others that he is "wise."
He would be better off keeping quiet and fooling them, than opening his mouth and making a fool of himself.
(Rabbi Ze'ev Wolf of Strikov)

in Hebrew
למה טיפש מדבר? כדי להראות שהוא חכם.
מוטב היה לו לשתוק ולרמות אותם מאשר לפתוח את הפה ולהראות את טפשותו



or this
געבּיטן אַ נאַר אויף אַ נאַר און צוגעצאָלט אַ גאָלדענעם רענדל

transliterated
gebitn a nar af a nar un tsugetsolt a goldenem rendl

in English
Switched one fool for another fool and paid an additional gold coin

in Hebrew
החליף טיפש אחד לטיפש אחר ועוד הוסיף מטבע זהב



lastly
דער קלוגער בּאַהאַלט דעם שכל, דער נאַר ווײַזט זײַן נאַרישקייט אַרויס

transliterated
der kluger bahalt dem seykhl, der nar vayzt zayn narishkeyt aroys

in English
A wise man hides his wisdom; a fool displays his folly

in Hebrew
החכם מסתיר את החכמה שלו, הטיפש מראה את הטיפשות שלו


אָפּגעבּן כּבוד די רײַכע
אַ רײַכער ייד האָט אַמאָל געהאַט אַ דין תּורה מיט אַן אָרעמאַןהאָט דער רב געפונען אַז דער אָרעמאַן האָט רעכטרופט זיך אָפּ דער גביר צום רב מיט אַ נגיד'ישער עזות "איך מוז אײַך זאָגןאַז איך ווייס נישט צו איך מעג אײַך אויף ווײַטער רופן רבּי ווײַל אויף רבּי'ן ווייסט איר דאָך וואָס די גמרא זאָגט: 'רבי מכבּד עשיריםדאָס הייסט רבּי האָט אָפּגעגעבּן כּבוד פאַרן עושראון איר פירט זיך נישט אַזוי.”
"איר האָט אַ טעות אין פּשטזאָגט דער רב. ''רבּי מכבד עשיריםהאָט גאָר אַן אַנדער מײןאויבּ איר געדענקט שטייט אין דער משנה אַזוי: 'חרש שוטה וקטן פּגיעתם רעהדאָס הייסט אַ טויבּעראַ נאַר אָדער אַ קליינער איז שלעכט זיך צו בּאַגעגענען מיט זיי. 'הם שחבלו בּאחרים פּטורים ואחרים שחבלו בּהם חייביםאויבּ זיי שעדיקן יענעםזענען זיי פּטור פון בּאַצאָלן די שאָדענסאַז יענער שעדיקט זיי איז ער חייבאייגנטלעךוואָלט רבּי געדאַרפט צו די דרײַ צורעכענען נאָך אַ פערטןדעם עושרער פּאַסט זיך זייער גוט צו, צו די אַנדערע דרײַער מעג זײַן דער גרעסטער שוטהנאָר וויבּאַלד ער פאַרמאָגט אַ פּאָר גראָשןמיינט מען אַז ער איז דער גרעסטער חכםנאָר רבּי האָט נישט געוואָלט דעם גביר אָנטאָן אַזאַ אומ-כּבודהאָט ער אים נישט אַרײַנגעשטעלט אין דער משנה צוזאַמען מיט זיימיט דעם האָט רבּי אַרויסגעוויזן אַז ער איז מכבּד עשירים...'' 

opgebn koved di raykhe
a raykher yid hot amol gehat a din toyre mit an o'reman, hot der rov gefunen az der o'reman hot rekht. ruft zikh op der gevir tsum rov mit a negidisher a'zes, “ikh muz aykh zogn, az ikh veys nit tsu ikh meg aykh af vayter rufn re'be, vayl af rebe'n veyst ir dokh vos di gemo're zogt, 're'be mekhabed a'shirim' dos heyst re'be hot opgegebn koved farn oysher' un ir firt zikh nit azoy.” 
“ir hot a to'us in pshat,” zogt der rov. 're'be mekhabed a'shirim' hot gor an ander meyn. oyb ir gedenkt, shteyt in der mishne a'zoy: 'kheresh shoyte vekoton pegi'osom ro', dos hesyt, a toyber, a nar, oder a kleyner iz shlekht zikh bagegenen mit zey. 'heym shekhovlu b'akheyrim peturim ve'a'kheyrim shekhovlu bohem kha'yovim'.oyb zey shedikn yenem, zenen zey poter fun batsoln di shodens, az yener shedikt zeyiz er khayev. eygntlekh, volt re'be gedarft tsu di dray tsu'rekhenen nokh a fertn, dem oysher. er past zikh gut tsu, tsu di ande're dray. er meg zayn der grester shoyte, nor vibald er farmogt a por groshn, meynt men az er iz der grester khokhem. norre'be hot nit gevolt dem gevir onton a'za um-koved, hot er em nit a'rayngeshtelt in der mishne tsuzamen mit zey. mit dem hot re'be a'roysgevizn az er iz mekhabed ashirim...”


Rebbe Respects the Affluent
A well-to-do Jew once had a dispute with a poor person and came to the Rabbi, that he should rule on the dispute. The Rabbi was in favor of the poor person. The wealthy Jew in his arrogance quipped,“I am not sure than I can continue calling you Rabbi, because it is wriitten in the Talmud that 'Rebbe honored the rich', and you don't seem to be following his example.”"You seem to be mistaken in its interpretation,” retorted the Rabbi .“The Mishne states as follows: 'A deaf-mute, an idiot and a minor are awkward todeal with,as he who injures them is liable (to pay), whereas if they injure otheres they are exempt' when Rebbe assembled the Mishnayos he was comptemplating adding a fourth tothe list, 'the rich man', for he can be dumb, deaf and stupid, be arrogant, do as hepleases yet people think of him as clever because he has some money. “This is,concluded the Rabbi, “what the Talmud means that “Rebbe honored the rich” thathe didn't include the rich person in the Mishne together with the deaf-mute, idiotand minor...”


מכבד עשירים
ליהודי עשיר היה דין תורה עם עניוהרב פסק לטובת העניהעיר לו העשיר ברוב חוצפתואני חייב להגיד לך שאני לא בטוח שאפשר לקרוא לך רבי מהיום והלאהכי ידוע הגמרא ש'רבי מכבד עשירים', ואתה לא מתנהג לפי הכלל הזה.'' "יש לך טעות בפשט,'' החזיר לו הרב. "פירוש הגמרא היא לגמרי שונה ממה שאתה חושבאם זכור לךכתוב במשנה בבבא קמא בפרק השמיני ככה: 'חרש שוטה וקטן פגיעתם רעההם שחבלו באחרים פטורים ואחרים שחבלו בהם חייבים'. כשרבי סידר את המשניות הוא התלבט אם לצרף לשלושת האלה עוד רביעיאת העשירהוא מתאים בדיוק להיות איתם העשיר יכול להיות הטיפש הכי גדול בעולםרק שיש לו קצת כסף הוא פתאום נחשב החכם של הדורבזה רבי כיבד את העשיר שלא צירף אותו במשנה יחד עם החרש שוטה וקטן....''



Lechayimbooks at Amazon

אַ  גוטע וואָך

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation

Saturday, January 13, 2018

A Taste of Yiddish 8.17

Connect To Your Past Present and Future!!!
85% of the Jews That Perished In The Holocaust Spoke Yiddish!! You Can Extend Their Legacy By Learning Yiddish!! What A Way To Communicate!! You Will Be Able To Proudly Say, My Zeyde and My Bube Spoke Yiddish!! Not Only For Chanukah!! Good All Year Round!!



this week's saying
אַ שטים ווײַבּ שעלט נישט מיטן מויל נאָר מיט די הענט

transliterated
a shtim vayb shelt nit mitn moyl nor mit di hent

the saying actually means
a wife that is mute curses not with her mouth but with her hands

translated to Hebrew
אשה אילמת לא מקללת עם הפה אלא עם הידיים




וואָס דער חילוק איז
די וועלט פרעגט: וואָס איז דער אונטערשייד צווישן אַ יידיש'ן און גוי'אישן רעסטאָראַן?
און זי ענטפערט: אין אַ גוי'אישן רעסטאָראַן זעט מען ווי מ'עסט און מ'הערט ווי מ'רעדט; אין אַ יידישן רעסטאָראַן הערט מען ווי מ'עסט און מ'זעט ווי מ'רעדט

vos der khilek iz
di velt fregt: vos iz der untersheyd tsvishn a Yidishn un goy'ishn restoran? un zi entfert: in a goy'ishn restoran zet men vi m'est un m'hert vi m'redt; in a Yidishn restoran hert men vi m'est un m'zet vi m'redt.....

what the difference is
the world asks: what's the difference between a Jewish and a non-Jewish restaurant? And it answers: In a non-Jewish restaurant you see how they eat and hear how they speak; in a Jewish restaurant you hear how they eat and see how they speak....

מה ההבדל
העולם שואל: מה ההבדל בין מסעדה יהודית למסעדה לא יהודית? ועונה על זה: במסעדה לא יהודית רואים איך שאוכלים ושומעים איך שמדברים. במסעדה יהודית שומעים איך שאוכלים ורואים איך שמדברים...




דער טעלעפאָן
קומט אַ גרינער קײַן אַמעריקע, און דערזעט צום ערשטן מאָל אַ טעלעפאָן. ''וואָס איז דאָס?'' גיט ער אַ פרעג.דערקלערט מען אים: מיט דער רעכטער האַנט, האַלט מען דאָס טרײַבּל וווּ מרעדט אַרײַן און מיט דער לינקער האַנט, האַלט מען דאָס טייל וואָס מ'לייגט צו צום אויער.
''און ווי אַזוי רעדט מען?'' פרעגט תּמימות'דיק דער גרינער.

der telefon
kumt a griner kayn Amerike un derzet tsum ershtn mol a telefon. “vos iz dos?” git er a freg. derklert men em: mit der rekhter hant, halt men dos traybl vu m'redt arayn. un mit der linker hant, halt men dos teyl vos m'leygt tsu tsum oyer.
un vi azoy redt men?” fregt tmimesdik der gri'ner.

The telephone
a new Jewish immigarnt came to America and sees a telephone for the first time. “What is that?” he wants to know. They answer him: With the right hand, you hold the receiver that you speak into, and with the left hand you hold the part that you put to your ear.
and how do you speak?' innocenty inquired the recent immigrant.....


הטלפון
ומגיע עולה טרי יהודי לאמריקה ורואה טלפון לראשונה. ''מה זה?'' הוא רוצה לדעת. מסבירים לו: עם היד הימין מחזיקים את השפופרת ומדברים לתוכו וביד שמאל מחזיקים את הכלי ששמים ליד האוזן.
''ואיך מדברים?'' שאל בתמימות היהודי.....




שמועסן אין דער גאַס
אין א קאַלטן ווינטער טאָג, גייען עטלעכע יידן פון בּית מדרש מיט די טליתים אונטער די אָרעמס. שמועסט מען אויפן קול, ווי דער שטייגער איז. נאָר איינער פון זיי גייט די גאַנצע צײט און שווײַגט.
''ר' נחמן,'' פרעגט אים איינער. ''וואָס שווײַגט איר עפּעס? מ'הערט דאָך פון אײַך נישט קײַן איין וואָרט.''
''כ'וועל אײַך זאָגן דעם ריינעם אמת,'' ענטפערט נחמן, און די הענט אַרבּעטן בּײַ אים דערווײַל אין די קעשענעס. ''ס'איז אַ שרעקלעכער פראָסט; מ'זאָל זאָגן אַ וואָרט, קען מען אָפּפרירן די הענט....''

shmusn in der gas
in a kaltn vinter tog, geyen etlekhe Yidn fun beys medresh mit di taleysem unter di orems. Shmust men afn kol, vi der shteyger iz, nor eyner fun zey geyt di gantse tsayt un shvaygt.
R' Nakhmen,” fregt em eyner. “vos shvaygt ir epes? m'hert dokh fun aykh nit kayn eyn vort!”
kh'vel aykh zogn dem reynem emes.” entfert Nakhman, un di hent arbetn ba em dervayl in di keshenes. “s'iz a shrelekher frost; m'zol zogn a vort, ken men opfrirn di hent...”

chatter in the street
on a cold winter day, a few Jews are walking home from Shul, with their Talis bags under their arms, conversing loudly, as is customary. But one of them is walking along and is silent.
Reb Nachman,” one of them asks. “How come you're so quiet? We haven't heard a word out of you?”
I'll tell you the truth,” Nachman answers, his hands, all the while, working in his pockets. “it's freezing cold; should a word be spoken, the fingers might get frostbitten.”

שיחות חולין ברחוב
ביום חורפי קרירי, יצאו כמה יהודים מבית הכנסת, עם טלית ותפילין תחת לבית השחי ומשוחחים בקול, כמקובל. רק אחד מהם הלך איתם כל הזמן בלי לומר מילה.
''ר' נחמן,'' שואל אחד מהם. ''למה אתה כל כך בשקט? לא שומעים ממך מילה אחת.''
''אני אגיד לך את כל האמת.'' עונה נחמן. ''כפור אימים בחוץ; להגיד מילה עלול להקפיא את הידיים....''


Lechayimbooks at Amazon

אַ  גוטע וואָך

Chaim Werdyger
Bringing back the Yiddish language

A proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed and memorizable form and which is handed down from generation to generation